Tragedia w meksykańskim Teotihuacán. Napastnik strzelał z Piramidy Księżyca

W jednej z największych atrakcji turystycznych Meksyku doszło do dramatycznego incydentu. Jak poinformował meksykański gabinet bezpieczeństwa, w poniedziałek (20 kwietnia), krótko po godz. 11:30 uzbrojony mężczyzna otworzył ogień z antresoli na Piramidzie Księżyca (hiszp. Pirámide del Sol) na terenie starożytnego kompleksu archeologicznego Teotihuacán. Napastnik zastrzelił 32-letnią obywatelkę Kanady, a następnie odebrał sobie życie.

W wyniku ataku rannych zostało co najmniej 13 osób, z których 8 pozostawało w szpitalach w poniedziałek wieczorem. Jak podaje agencja Associated Press, wśród poszkodowanych w wieku od 6 do 61 lat znaleźli się obywatele Stanów Zjednoczonych, Kolumbii, Brazylii, Kanady oraz Rosji.

Lokalna prokuratura zidentyfikowała sprawcę. To obywatel Meksyku, Julio César Jasso Ramírez. Według relacji świadków zamachowiec wspiął się na antresolę świątyni, trzymał tablet i krzyczał, a większość z kilkudziesięciu strzałów prawdopodobnie oddawał w powietrze. Na miejscu zdarzenia służby zabezpieczyły broń palną, broń białą oraz ostre naboje. Świadkowie opisują chaos i brak koordynacji podczas ewakuacji.

Brytyjska para z Londynu, przebywająca na miejscu, wspomniała w rozmowie z BBC, że "ludzie zaczęli napierać i wybuchła ogromna panika, a wszyscy zaczęli biec w tym samym czasie do wyjścia". Turyści zwrócili również uwagę na brak kontroli bezpieczeństwa przy wejściu na teren obiektu.

Prezydentka Meksyku, Claudia Sheinbaum Pardo, oraz gubernatorka stanu Meksyk, Delfina Gómez Álvarez, wyraziły solidarność z ofiarami i ich rodzinami. "To, co wydarzyło się dziś w Teotihuacán, głęboko nas zraniło. Wyrażam najszczerszą solidarność z osobami poszkodowanymi i ich rodzinami. Jesteśmy w kontakcie z Ambasadą Kanady" - napisała Sheinbaum w mediach społecznościowych.

Ministra spraw zagranicznych Kanady, Anita Anand, potwierdziła śmierć jednej obywatelki swojego kraju i zranienie kolejnej, zapewniając o wsparciu konsularnym dla poszkodowanych.

Otwarte pozostaje pytanie o motyw sprawcy. Śledztwo ciągle jest w toku, ale według wstępnych ustaleń i dowodów zabezpieczonych przez służby możliwe jest, że napastnik był psychopatą lub osobą niezrównoważoną psychicznie, którą owładnęła destruktywna ideologia, a data dokonania zamachu była nieprzypadkowa.

Według doniesień meksykańskich mediów w materiałach należących do napastnika (m.in. w jego tablecie) znaleziono dowody na silną inspirację masakrą w Columbine High School. Ramírez miał stworzyć za pomocą sztucznej inteligencji zdjęcie przedstawiające go wspólnie ze sprawcami tej zbrodni, która w 1999 r. wstrząsnęła Ameryką i całym światem. Lokalne media, powołujące się na źródła w policji, wskazują również na wyrażany przez niego podziw dla wodza III Rzeszy.

Powyższe tropy wydają się najbardziej prawdopodobne. 4 kwietnia zarówno miała miejsce masakra w amerykańskim liceum, jak i urodził się niemiecki zbrodniarz wojenny. Wszystkie te osoby odeszły z tego świata w ten sam sposób.

Świadkowie ponadto zeznali, że przed oddaniem strzałów napastnik wdał się w kłótnię z kilkoma osobami. Ubrany był w buty i spodnie w stylu taktycznym, co sugeruje, że atak mógł być zaplanowany jako rodzaj manifestu lub naśladownictwa powszechnie potępianych zbrodniarzy, których podziwiał.

Nie jest do końca jasne, dlaczego strzelec wybrał Teotihuacán - poza faktem, że jest to jedna z największych atrakcji turystycznych Meksyku i atak w takim miejscu mógł przynieść napastnikowi rozgłos. Według danych z 2024 r., był to drugi najczęściej odwiedzany obiekt tego typu w kraju, przyciągający ponad 1,3 mln zwiedzających rocznie.

Symbolika tego miejsca mogła mieć związek ideologiczny z atakiem. Jako starożytny monument mogła być w oczach sprawcy symbolem Meksyku. Według relacji świadków miał on krzyczeć o turystach z "tej przeklętej Europy", którym groził, że jeśli nie odjadą, "to ich poświęci". Wszak i Aztekowie składali ofiary z ludzi.

Starożytne mezoamerykańskie miasto kojarzone jest z Aztekami, w rzeczywistości jednak wyprzedza ich imperium o wiele stuleci, osiągając szczyt potęgi w pierwszej połowie pierwszego milenium. W tamtym okresie, z populacją szacowaną na około 100 tys. mieszkańców, było to największe miasto obu Ameryk i jedno z największych na świecie, zajmując powierzchnię około 21 km².

Kompleks słynie z monumentalnych budowli, takich jak Piramida Słońca i Piramida Księżyca, a także z Alei Zmarłych i wielorodzinnych kompleksów mieszkalnych. Badania archeologiczne sugerują, że Teotihuacán było ośrodkiem wieloetnicznym, zamieszkiwanym przez grupy Nahua, Otomi czy Totonaków, a także migrantów z regionów Oaxaca i Wybrzeża Zatoki. To raczej kiepski symbol dla zamachowca, który mógł wyznawać ideologię "czystości etnicznej". Miasto upadło między VII a VIII wiekiem, po wcześniejszym złupieniu i spaleniu głównych zabytków około 550 roku.

Miejsce to niezmiennie fascynuje naukowców ze względu na swoją zaawansowaną urbanistykę, precyzyjne narzędzia z obsydianu oraz doskonale zachowane murale, będące świadectwem potęgi cywilizacji, która dominowała w środkowym Meksyku przed powstaniem Tuli i Xochicalco.

Do tragedii doszło w krytycznym momencie dla Meksyku, zaledwie 7 tygodni przed rozpoczęciem Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2026. Wydarzenie sportowe ma przyciągnąć ok. 5,5 milionów kibiców, co wiąże się z ogromnym wyzwaniem logistycznym i koniecznością zapewnienia im bezpieczeństwa.

Mundial zainauguruje mecz otwarcia pomiędzy reprezentacjami Meksyku i RPA, który odbędzie się 11 czerwca 2026 r. w stolicy kraju. Teotihuacán, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1987 r., miało być miejscem specjalnych pokazów nocnych podczas turnieju.

W obliczu utrzymującej się fali przemocy związanej z działalnością karteli narkotykowych władze ogłosiły mobilizację niemal 100 tys. funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa, mających chronić kibiców podczas letnich rozgrywek. Strzelanina w Teotihuacán zdaje się jednak nie mieć związku z wojnami karteli, tym niemniej stawia ona pod znakiem zapytania kwestie bezpieczeństwa publicznego, które rząd starał się uwiarygodnić po wcześniejszych falach przemocy w kraju.