Spis treści:
- Czym grozi skierowanie obiektywu na Słońce bez ochrony?
- Jakiego filtra użyć do aparatu, aby bezpiecznie fotografować zaćmienie Słońca?
- Jak krok po kroku ustawić aparat do fotografowania zaćmienia Słońca?
Czym grozi skierowanie obiektywu na Słońce bez ochrony?
Obiektyw skupia promieniowanie słoneczne na niewielkiej powierzchni wewnątrz aparatu. Działa podobnie jak lupa. Im dłuższa ogniskowa i większa średnica przedniej soczewki, tym więcej energii może trafić do wnętrza sprzętu.
Skutkiem mogą być:
- trwałe uszkodzenie pikseli lub całej matrycy;
- przegrzanie i zdeformowanie kurtyn migawki;
- uszkodzenie mechanizmu przysłony;
- stopienie elementów z tworzywa znajdujących się wewnątrz aparatu;
- uszkodzenie systemu stabilizacji obrazu;
- poważny uraz wzroku podczas patrzenia przez wizjer optyczny.
Niebezpieczeństwa podczas obserwacji zaćmienia nie usuwa ani częściowe zasłonięcie Słońca przez Księżyc, ani cienka warstwa chmur. Nawet wąski fragment niezasłoniętej tarczy pozostaje wystarczająco jasny, aby uszkodzić sprzęt i wzrok. Tryb Live View oraz wizjer elektroniczny chronią oczy przed bezpośrednim spojrzeniem przez obiektyw, ale nie zabezpieczają matrycy.
Jakiego filtra użyć do aparatu, aby bezpiecznie fotografować zaćmienie Słońca?
Do fotografowania potrzebny jest pełnoaperturowy filtr słoneczny przeznaczony do aparatu lub teleskopu. Zakłada się go na przednią część obiektywu, zanim aparat zostanie skierowany w stronę Słońca. Filtr powinien zasłaniać całą przednią soczewkę, dobrze przylegać i być zabezpieczony przed przypadkowym zsunięciem przez wiatr.
Zobacz również:
W sprzedaży dostępne są filtry wykonane ze szkła optycznego, folii astronomicznej lub polimeru. Nie kosztują one majątku, a ceny na popularnej platformie wahają się od 20-30 zł do 100 zł. Należy wybierać produkty renomowanych producentów, które mają jasno określone zastosowanie do fotografii słonecznej oraz tłumią nie tylko światło widzialne, lecz także promieniowanie ultrafioletowe i podczerwone. Popularnym rozwiązaniem fotograficznym są filtry o gęstości optycznej około OD 5.0, określane również jako ND100000 lub filtry redukujące ekspozycję o około 16,5-16,6 EV.
Nie należy zastępować filtra słonecznego:
- zwykłym filtrem ND, nawet bardzo ciemnym;
- filtrem polaryzacyjnym albo regulowanym filtrem ND;
- kilkoma filtrami fotograficznymi nałożonymi jeden na drugi;
- okularami przeciwsłonecznymi;
- kliszą fotograficzną, płytą CD, przydymionym szkłem lub folią gospodarczą;
- okularami do obserwacji zaćmienia słońca przyłożonymi do obiektywu.
Okulary z oznaczeniem ISO 12312-2 służą do obserwacji Słońca bez używania urządzeń optycznych. Nie wolno patrzeć przez obiektyw, lornetkę lub teleskop, mając założone wyłącznie takie okulary. Skupione promieniowanie może uszkodzić materiał filtra i wzrok.
Przed użyciem trzeba obejrzeć filtr pod światło. Nie może mieć dziur, pęknięć, odklejonych fragmentów ani głębokich zarysowań. Uszkodzonego produktu nie należy naprawiać taśmą i ponownie wykorzystywać.
Jak krok po kroku ustawić aparat do fotografowania zaćmienia Słońca?
Najpierw ustaw aparat na stabilnym statywie, ale jeszcze nie kieruj obiektywu na Słońce. Załóż filtr słoneczny, sprawdź jego mocowanie i dopiero wtedy rozpocznij kadrowanie. Do podglądu używaj wyświetlacza. Z wizjera optycznego najlepiej całkowicie zrezygnować.
Następnie wprowadź ustawienia początkowe:
- tryb manualny M;
- zapis RAW lub RAW+JPEG;
- ISO 100-200;
- przysłona f/8;
- czas naświetlania 1/1000 s;
- balans bieli "światło dzienne";
- ręczne ustawianie ostrości;
- samowyzwalacz, wężyk spustowy albo pilot.
Są to wartości wyjściowe, a nie ustawienia odpowiednie dla każdego filtra. Jeśli obraz jest zbyt ciemny, stopniowo wydłużaj czas do 1/500, 1/250 lub 1/125 s. Gdy tarcza Słońca jest prześwietlona i nie widać jej krawędzi, wybierz 1/2000 lub 1/4000 s. Najpierw zmieniaj czas migawki, a ISO utrzymuj możliwie nisko.
Ostrość ustaw ręcznie na krawędzi tarczy słonecznej. Powiększ obraz na ekranie aparatu pięć lub dziesięć razy i obracaj pierścieniem do momentu uzyskania wyraźnego konturu. Następnie można zabezpieczyć pierścień ostrości taśmą malarską lub profesjonalną taśmą operatorską, aby nie przestawił się podczas fotografowania.
Zobacz również:
Ekspozycję oceniaj na podstawie histogramu oraz ostrzeżenia o prześwietleniach. Wykres nie powinien być ucięty po prawej stronie. Dobrze wykonać serię trzech zdjęć różniących się ekspozycją o 1 EV. Przy zaćmieniu częściowym ustawienia fotografowania nie muszą zmieniać się wraz ze zmniejszaniem widocznej powierzchni tarczy - jasność odsłoniętej części Słońca pozostaje praktycznie taka sama.
Przed właściwym zaćmieniem warto wykonać próbę na zwykłym Słońcu, używając dokładnie tego samego aparatu, obiektywu i filtra. Pozwoli to wcześniej ustalić właściwy czas naświetlania i sprawdzić, czy mocowanie filtra jest pewne.
Filtr można zdjąć wyłącznie podczas rzeczywistej fazy całkowitej i tylko w miejscu znajdującym się w pasie całkowitości. Należy go założyć ponownie przed pojawieniem się pierwszego jasnego fragmentu Słońca. Osoba obserwująca zaćmienie częściowe - nawet takie, podczas którego Księżyc zasłoni ponad 99 proc. tarczy - nie zdejmuje filtra ani na sekundę.
