50 kawałków pergaminu i zagadka sprzed 1600 lat. Odtworzyli starożytny kodeks

Dokument trafił do Penn Museum w 1911 roku za pośrednictwem handlarza antykami, który pozyskał go w Egipcie. I chociaż suche warunki panujące w tym regionie zrobiły swoje, to części pergaminu przetrwały, zachowując fragment tekstu, którego nie udało się powiązać z żadnym znanym kodeksem rzymskiego prawa.

Autor badań, Matthijs Wibier z University of Cincinnati, podejrzewa, że strona pochodzi z niewielkiego zbioru ustaw cesarskich stworzonego w drugiej połowie IV wieku. Nie była to prawdopodobnie monumentalna księga, lecz praktyczny podręcznik, który mógł służyć urzędnikom podatkowym, właścicielom ziemskim czy prawnikom potrzebującym szybkiego dostępu do konkretnych przepisów.

Odtworzony tekst dotyczy bardzo przyziemnych, ale niezwykle istotnych kwestii. Pojawiają się w nim przepisy związane z utrzymaniem dróg, podatkami, dostawami żywności oraz wykorzystaniem budynków publicznych. Jeden z fragmentów wydaje się odnosić do zamożnych mieszkańców, na których nakładano obowiązek uczestniczenia w utrzymaniu dróg i zapewnianiu dostaw zboża.

Inny przestrzega przed traktowaniem budynków należących do państwa jak prywatnej własności. Te pozornie zwyczajne przepisy pokazują, jak mocno administracja rzymska ingerowała w codzienne funkcjonowanie miast i nakładała na bogatszych obywateli konkretne obowiązki wobec państwa.

Zobacz również:

---

Historia

To wyrosło spod ziemi. Potężna osada ze średniowiecza odkryta w Niemczech

Marcin Jabłoński

Zadanie odczytania zapisów nie było jednak proste, bo dokument był nie tylko porwany na części, ale i wyblakły. Dlatego też ogromną rolę w rekonstrukcji odegrała nowoczesna technologia - promieniowanie ultrafioletowe pozwoliło odczytać różnice w ledwo widocznym atramencie, dzięki czemu można było odzyskać kolejne fragmenty łacińskiego tekstu i przygotować jego tłumaczenie.

Datowanie treści wskazuje na okres panowania Konstancjusza II i Juliana, czyli władców rządzących Cesarstwem Rzymskim w latach 337-363. Z tego okresu zachowało się stosunkowo niewiele kompletnych ksiąg prawniczych, dlatego nawet mocno uszkodzony dokument może mieć ogromną wartość dla historyków i jego rekonstrukcja zostanie opublikowana w rozdziale przygotowywanej właśnie książki Il Codice Teodosiano.