AI rozszyfrowało grę planszową sprzed 1500 lat
Archeolodzy od dawna głowili się nad przeznaczeniem kamiennego bloku odnalezionego w Heerlen w Niderlandach - miejscu dawnej rzymskiej osady Coriovallum. Obiekt, dziś przechowywany w Het Romeins Museum, ma spłaszczoną powierzchnię z wyrytym geometrycznym wzorem. I choć podejrzewali, że może to być plansza do gry, żaden znany model nie pasował do nacięć.
Obiekt 04433 nie przypomina żadnej znanej dotąd gry, więc przełom przyniosły dopiero badania łączące klasyczną analizę archeologiczną z symulacjami opartymi na sztucznej inteligencji. Analiza mikroskopowa ujawniła, że zużycie powierzchni nie było równomierne - niektóre linie były znacznie bardziej przetarte niż inne, co wskazuje na wielokrotne przesuwanie pionków po tych samych trasach.
Nauka zawiodła, ale AI nie
Taki układ nie mógł powstać przypadkowo ani pełnić funkcji dekoracyjnej (niektórzy naukowcy błędnie uważali, że "kamień" jest elementem architektonicznym, np. fragmentem posadzki), więc badacze sięgnęli po system AI o nazwie Ludii, który przeprowadził tysiące symulacji różnych zestawów zasad, aby sprawdzić, które z nich mogły doprowadzić do powstania konkretnych śladów na kamieniu.
Zidentyfikowaliśmy ten obiekt jako grę ze względu na geometryczny wzór na górnej powierzchni i ślady celowego kształtowania kamienia. Dodatkowym dowodem były widoczne przetarcia powierzchni, zgodne z uszkodzeniami powstającymi podczas przesuwania pionków w grach z epoki rzymskiej
Gry blokujące pojawiły się wcześniej, niż sądziliśmy
Efekt? AI pomogła rozszyfrować zasady gry, której reguły zaginęły ponad 1500 lat temu. Wirtualne rozgrywki wykazały, że wzory przetarć na powierzchni kamienia najlepiej odpowiadały grom blokującym, czyli takim, w których celem jest ograniczenie ruchów przeciwnika, aż zostaje całkowicie unieruchomiony.
Co istotne, gry blokujące w Europie dotąd dokumentowane były dopiero od średniowiecza. Odkrycie planszy z Coriovallum przesuwa więc ich historię o całe stulecia wstecz, sugerując, że Rzymianie eksperymentowali z zasadami, które nie przetrwały w źródłach pisanych ani ikonografii.
To pierwsze zastosowanie symulowanej rozgrywki wspomaganej AI w celu identyfikacji planszy z gry. Połączenie analizy śladów użytkowania z modelowaniem komputerowym pozwala rekonstruować zasady gry nawet w przypadku pojedynczych, izolowanych artefaktów, co otwiera nowe możliwości badania codziennego życia w starożytności
