Kości w Alpach skrywały bolesny sekret. To ślady bolesnego porodu
Naukowcy z Uniwersytetu w Trydencie zbadali szczątki płodu lub noworodka znalezione w latach 2021-2024 w schronisku skalnym Ripari Alti w dolinie Lamen, na terenie Parku Narodowego Dolomitów Belluno w północnych Włoszech. Miejsce to znajduje się na wysokości około 1100 metrów nad poziomem morza. Datowanie radiowęglowe pozwoliło ustalić, że śmierć dziecka miała miejsce między 3932 a 3653 r. p.n.e., czyli w okresie późnego neolitu.
Dokładne badania wykazały, że wszystkie kości należały do tej samej osoby. Dziecko osiągnęło około 40 tygodni od poczęcia i było bliskie osiągnięcia pełnego terminu porodu. Zespół badawczy połączył standardową analizę kości z mikroskopią cyfrową oraz środowiskową mikroskopią skaningową elektronową. Metody te pomogły odróżnić uszkodzenia powstałe w okresie śmierci od pęknięć, które uformowały się długo po pochówku.
Naukowcy odkryli złamanie przebiegające przez środek kości, charakteryzujące się gładkimi, zakrzywionymi powierzchniami oraz drobnymi odłamkami widocznymi jedynie pod dużym powiększeniem. Cechy te powstają w wyniku złamania świeżej kości. Nie odpowiadają naturalnym procesom zachodzącym po pochówku. Badania medyczne dotyczące współczesnych porodów wskazują, że podobne złamania zdarzają się czasami podczas trudnych porodów. Naukowcy uważają, że uraz najprawdopodobniej powstał, gdy ktoś próbował wyciągnąć lub zmienić pozycję dziecka podczas porodu. Znalezisko to stanowi najstarszy zidentyfikowany dowód szkieletowy, potwierdzający zastosowanie manewru położniczego.
Cenna wiedza o praktykach neolitycznej medycyny
W kościach zachowały się również ślady złego stanu zdrowia dziecka przed urodzeniem. Na obu kościach piszczelowych widoczne były porowate obszary oraz zmiany w pobliżu końców wzrostowych. Podobne porowate zmiany pojawiły się na żuchwie, wraz z cienkimi warstwami nowej tkanki kostnej. Zmiany te wskazują na stres metaboliczny w okresie rozwoju płodowego. Jedną z możliwych przyczyn jest niedobór witamin lub innych składników odżywczych w diecie matki. Zespół dodał, że podobne zmiany w kościach mogłyby wynikać również z innych problemów zdrowotnych, dlatego na podstawie samych szczątków nie można jednoznacznie potwierdzić jednej konkretnej przyczyny.
Poza wynikami medycznymi, badanie to pokazuje, w jaki sposób nowoczesne metody obrazowania pomagają odpowiedzieć na pytania, które niegdyś uważano za niemożliwe do rozstrzygnięcia w archeologii. Najdrobniejsze szczegóły widoczne w złamaniu pozwoliły naukowcom odróżnić urazy związane z porodem od uszkodzeń powstałych w ciągu tysięcy lat spędzonych pod ziemią.
