Hełm pochodzi z cywilizacji Elamu, która rozwijała się na terenach dzisiejszego południowo-zachodniego Iranu od około 2700 r. p.n.e. aż do podboju przez Persów w 539 r. p.n.e. Elamici przez stulecia rywalizowali z potęgami Mezopotamii, jak Ur czy Babilon, dlatego broń i zbroje odgrywały w ich kulturze szczególną rolę.
Arcydzieło wojownika i króla
Eksponat ma około 21,6 cm średnicy i został wykonany z brązu przez mistrzowskiego rzemieślnika. Nad linią brwi znajdowało się specjalne wycięcie, a pierwotnie hełm posiadał również nosal chroniący twarz. Jego krawędzie ozdobiono pozłacanymi srebrnymi nitami, natomiast z tyłu umieszczono tuleję, w której prawdopodobnie mocowano pióropusz z piór lub końskiego włosia.
Bogowie i drapieżny ptak
Najbardziej niezwykłym elementem hełmu jest bogata dekoracja. Na jego froncie przedstawiono trzy złote bóstwa - dwie kobiece postacie oraz jednego boga, z którego naczynia wypływa strumień wody. Badacze przypuszczają, że może to być elamickie bóstwo wód.
Nad nimi znajduje się ogromny ptak drapieżny ukazany w chwili ataku. Według części archeologów symbolizował on nieuchronną śmierć czekającą przeciwników na polu bitwy, ale mógł również pełnić funkcję ochronną, odstraszając złe moce.
Zobacz również:
Symbol władzy i boskiej opieki
Eksperci są zgodni, że hełm należał do osoby zajmującej najwyższą pozycję w społeczeństwie, prawdopodobnie wojownika-króla lub dowódcy armii. Choć nadawał się do użytku bojowego, jego znaczenie wykraczało daleko poza funkcję ochronną.
Umieszczone na nim wizerunki bóstw miały zapewniać właścicielowi boską opiekę podczas walki, a jednocześnie podkreślały jego wyjątkowy status. To połączenie militarnej funkcjonalności z kunsztem artystycznym sprawia, że archeolodzy określają zabytek mianem prawdziwego arcydzieła starożytnego rzemiosła.
Niezwykły hełm trafił do zbiorów Metropolitan Museum of Art, gdzie pozostaje jednym z najcenniejszych świadectw potęgi i kultury jednej z najstarszych cywilizacji Bliskiego Wschodu.
