Szczątki oznaczone jako Qafzeh 25 zostały odkryte już w 1979 roku w jaskini Qafzeh w Izraelu. Należały do przedstawiciela pradawnej populacji Homo sapiens, która dotarła na Bliski Wschód na długo przed późniejszą migracją ludzi z Afryki.
Osobnik ten był jednym z co najmniej 27 ludzi pochowanych celowo w pobliżu wejścia do jaskini. Datowanie wskazuje, że pochówki miały miejsce między 92 a 145 tys. lat temu, co czyni stanowisko Qafzeh jednym z najstarszych znanych miejsc związanych z intencjonalnym grzebaniem zmarłych.
Rana wygląda jak ślad ataku
Międzynarodowy zespół badaczy wykorzystał zaawansowaną tomografię mikrokomputerową, aby dokładnie przeanalizować czaszkę Qafzeh 25. Naukowcy zauważyli uszkodzenie po lewej stronie twarzy obejmujące fragment żuchwy oraz jeden z dolnych zębów przedtrzonowych.
Kształt i charakter obrażeń wskazują, że rana mogła zostać zadana ostrym przedmiotem. Zdaniem badaczy najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest atak dokonany przez drugiego człowieka, prawdopodobnie praworęcznego napastnika.
Połączenie obrażeń charakterystycznych dla ostrego narzędzia oraz ich lokalizacja sprawiają, że interpretacja jako przemocy międzyosobowej jest bardziej prawdopodobna niż przypadkowy uraz
Zobacz również:
Człowiek przeżył brutalny atak
Choć rana wyglądała poważnie, nie doprowadziła do śmierci. Analiza kości wykazała oznaki gojenia, co oznacza, że Qafzeh 25 przeżył atak i funkcjonował jeszcze przez pewien czas. Naukowcy sugerują, że w procesie rekonwalescencji mogła pomóc społeczność, do której należał ranny człowiek. To kolejny dowód wskazujący, że pradawne grupy Homo sapiens nie tylko grzebały swoich zmarłych, ale prawdopodobnie także troszczyły się o chorych i rannych.
Badacze odkryli przy okazji liczne problemy stomatologiczne mężczyzny - zęby Qafzeh 25 wykazywały oznaki próchnicy oraz defekty szkliwa, a podobne zmiany znaleziono u innych członków tej populacji. Cała społeczność z Qafzeh charakteryzowała się zresztą wyjątkowo wysokim poziomem chorób zębów, bo zmiany próchnicowe występowały nawet w około 40 proc. analizowanych zębów, co może wskazywać na wpływ diety, środowiska lub predyspozycji genetycznych.
Dotychczas jednym z najstarszych podobnych przypadków był znacznie młodszy neandertalczyk z jaskini Shanidar w Iranie, którego żebro nosiło ślady możliwego urazu ostrym przedmiotem sprzed około 40 tys. lat. Jeśli interpretacja szczątków Qafzeh 25 zostanie potwierdzona, będzie to najstarszy znany archeologiczny przykład przemocy z użyciem ostrego narzędzia.
