Ma 68 tys. lat. Odkryli najstarsze dzieło sztuki na świecie

Odkrycia dokonał zespół prof. Maxime'a Auberta i prof. Adama Brumma z Griffith University w Australii, który od ponad dekady bada malowidła jaskiniowe w Indonezji, a wyniki opisano w prestiżowym czasopiśmie Nature.

Prehistoryczne ślady zostały wykonane w technice szablonu z ochry - barwnika wydmuchiwanego z ust na dłoń przyłożoną do skały. Na ścianie pozostał charakterystyczny obrys dłoni o smukłych, wydłużonych palcach, które - jak zauważyli naukowcy - zostały prawdopodobnie celowo zniekształcone, by nadać im symboliczny kształt.

Aby ustalić wiek malowideł, badacze zastosowali metodę datowania mikroskopijnych warstw kalcytu, które z czasem narastały na powierzchni obrazów. Wynik co najmniej 67 800 lat sprawia, że to najstarsze znane malowidło wykonane ludzką ręką.

Zdaniem autorów odkrycia, szablon dłoni z Liang Metanduno, bo tak nazywa się jaskinia, są nie są tylko śladem obecności człowieka, ale i świadectwem jego zdolności do symbolicznego myślenia: "To intymne okno w przeszłość i w umysły ludzi, którzy zaczynali postrzegać świat przez pryzmat sztuki" - mówi prof. Aubert.

Znaleziono je wśród młodszych malowideł przedstawiających ptaki, postaci ludzkie i zwierzęta przypominające konie, powstałych około 4 tys. lat temu. Wszystko wskazuje więc na to, że jaskinia była miejscem artystycznej aktywności przez dziesiątki tysięcy lat.

Wciąż nie wiadomo jednak, kto wykonał szablon. Jedną z możliwości są denisowianie, czyli tajemnicza grupa spokrewniona z neandertalczykami, której ślady odkryto od Syberii po Indonezję. Prof. Aubert sugeruje, że malowidła mogły być również dziełem pierwszych Homo sapiens, którzy migrowali z Afryki przez Bliski Wschód i Azję w kierunku Australii. Zwłaszcza że wpisuje się to w hipotezę, że północna trasa migracji ludzkich przodków istniała już 65-70 tys. lat temu.

Indonezja od dawna uchodzi za jedno z centrów prehistorycznej sztuki, jednak odkrycie z Sulawesi pokazuje, że artystyczna ekspresja pojawiła się tu znacznie wcześniej, niż dotąd przypuszczano. Najstarsze znane wcześniej malowidła, np. z jaskini El Castillo w Hiszpanii, miały ok. 64 tys. lat i były przypisywane neandertalczykom. Rysunki dłoni z Sulawesi cofają tę granicę o ponad trzy tysiące lat i dowodzą, że symboliczne myślenie mogło być powszechne wśród różnych populacji ludzi epoki plejstocenu.

Co więcej, naukowcy podejrzewają, że na sąsiednich wyspach Indonezji mogą znajdować się jeszcze starsze malowidła, które pomogą zrozumieć, jak sztuka rozprzestrzeniała się wraz z ludźmi po świecie.