Prehistoryczny most lądowy Morza Śródziemnego
W ostatniej epoce lodowcowej Sycylię i Maltę łączył rozległy pas lądu, który stanowił potencjalny szlak przemieszczania się dla zwierząt, a być może także dla prehistorycznych ludzi. Następnie, około 13 tys. lat temu, podnoszący się poziom wód pochłonął to połączenie, pozostawiając zaginiony krajobraz na dnie Morza Śródziemnego.
Podczas najnowszej ekspedycji BRIDGES naukowcy na pokładzie włoskiego statku badawczego Gaia Blu zbadali podwodny teren między Sycylią a Maltą. Ich mapy o wysokiej rozdzielczości ujawniły zaskakująco złożony krajobraz, z wydłużonymi grzbietami, nisko położonymi obszarami i osłoniętymi basenami.
Zamiast prostego, ciągłego korytarza region ten mógł niegdyś przypominać łańcuch wysp oddzielonych wąskimi cieśninami i płytkimi lagunami. Naukowcy opisują tę możliwość jako zaginiony archipelag - krajobraz, którego wygląd ulegał zmianom, w miarę jak podnoszący się poziom mórz stopniowo pochłaniał ląd.
Wyprawa, kierowana przez geologów Marię Filomenę Loreto i Emanuele'a Lodolo, zakończyła się we wrześniu 2026 roku w Katanii. Jej wyniki stanowią nową podstawę do odtworzenia geografii części Morza Śródziemnego, która nie istnieje już nad powierzchnią wody.
Jak ludzie przemieszczali się między wyspami
Odkrycie ekspedycji BRIDGES stanowi zaskakujący element w wielkiej układance, która od lat trapi archeologów zajmujących się historią Malty. Przez długi czas archeolodzy uważali, że pierwszymi mieszkańcami wyspy byli neolityczni rolnicy, którzy przybyli tam około 7,5 tys. lat temu. Jednak nowe badania z 2025 roku ujawniły, że ludzie dotarli na Maltę około tysiąc lat wcześniej.
Problemem był jednak ówczesny stan wiedzy na temat lądowych połączeń w basenie Morza Śródziemnego. W momencie przybycia mieszkańców most lądowy łączący Maltę z Sycylią nie istniał już od około 4,5 tys. lat. Musieli więc dotrzeć na wyspy drogą morską, pokonując odległość około 100 kilometrów od Sycylii. Teraz odkrycie BRIDGES sugeruje, że historia ludzkości na Malcie może sięgać dalej w przeszłość, niż wskazują na to obecne dane archeologiczne.
Potencjalna wskazówka dla archeologów
Odkryty starożytny most lądowy mógł stanowić coś więcej niż tylko potencjalny szlak łączący dwa lądy. Jego zróżnicowana geografia sugeruje, że mógł on również dostarczać cennych zasobów ludziom zamieszkującym wzdłuż zmieniającego się wybrzeża Morza Śródziemnego.
Płytkie wody i osłonięte laguny mogą stanowić środowisko życia dla ryb, mięczaków i innych organizmów morskich. Gdyby wzdłuż prehistorycznego korytarza istniały podobne środowiska, mogłyby one przyciągać grupy poszukujące pożywienia, nie zmuszając ich do podróżowania aż na Maltę. Niemniej naukowcy nie ogłosili odkrycia ludzkich artefaktów ani osad na moście lądowym. Na razie jego związek z wczesną migracją pozostaje raczej hipotezą niż ustalonym faktem.
