Wyjątkowe odkrycie na stanowisku archeologicznym Volubilis
Na wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO stanowisku archeologicznym Volubilis (Walila) w Maroku w Afryce Północnej trwają prace badawcze.
Miejsce jest szczególnie interesujące dla archeologów, bo na tym obszarze znajduje się cenny kompleks ruin - najlepiej zachowane starożytne miasto rzymskie w Maroku. Pod koniec VIII wieku miejsce na krótko stało się stolicą muzułmańskiego państwa założonego przez Idrysa I.
Archeolodzy dokonali tam teraz ciekawego odkrycia - odnaleźli nietypowy obiekt, planszę do gry wyrytą w kamiennych schodach średniowiecznej łaźni publicznej (hammamu). Znalezisko to uznane zostało za wyjątkowe.
Zobacz również:
Plansza do gry wyryta na schodach średniowiecznej łaźni
Gry planszowe były popularne w świecie islamu, ale dowody archeologiczne z Maroka są nieliczne i zwykle trudne do datowania. Często takie znaleziska przypisywano nawet starszym, rzymskim czasom. Tutaj jednak kontekst jest wyjątkowo klarowny, co czyni odkrycie szczególnie cennym.
- Archeologia gier w kontekstach islamskich pozostaje niedostatecznie zbadana, częściowo z powodu braku wiarygodnie datowanych plansz do gry - zaznaczają badacze w publikacji na temat odkrycia.
W tym przypadku datowanie było możliwe dzięki temu, że sama łaźnia została zbudowana pod koniec VIII lub na początku IX wieku i przestała być używana najpóźniej w XI wieku. Dzięki temu można było dość dokładnie określić czas powstania planszy do gry.
Plansza jest podłużna, z trzema rzędami małych otworów wyżłobionych w kamieniu (co najmniej 13 dziurek w każdym rzędzie). Znajduje się na najwyższym stopniu prowadzącym do niecki z zimną wodą, czyli w miejscu widocznym dla wszystkich użytkowników łaźni. W co grano na tej planszy?
W co grano na planszy odkrytej w Maroku?
Naukowcy próbowali ustalić, jakie partie rozgrywano na tej planszy. Badacze przypuszczają, że była to gra znana jako tāb lub sīg w Afryce Północnej. W tej tradycyjnej grze strategicznej dwóch graczy rywalizuje, przesuwając swoje pionki po planszy. Ruchy wymagają odpowiedniej taktyki wybijania pionków przeciwnika. Jeśli ta interpretacja jest poprawna, oznaczałoby to, że gra ta była znana w Afryce Północnej znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. Byłby to nawet najwcześniejszy dowód na granie w tę grę na terenie Afryki Północnej.
Odkrycie planszy do gry w tym miejscu mówi też sporo o życiu społecznym tamtej epoki. Wyrycie jej na schodach w publicznej łaźni sugeruje, że gry były integralną częścią codziennych spotkań i odpoczynku. Ludzie prawdopodobnie grali podczas wizyt w hammamie, traktując to jako element relaksu i interakcji z innymi.
Wyniki badań opublikowane zostały na łamach czasopisma naukowego "Libyan Studies".
