Odkrycie w Syrii. Zagadkowa inskrypcja z czasów rzymskich
Podczas prac konserwatorskich prowadzonych w Wielkim Meczecie al-Nuri w Homs, mieście położonym w Syrii, znanym w starożytności jako Emesa, doszło do ciekawego odkrycia. Badacze zidentyfikowali tajemniczą grecką inskrypcję wyrytą u podstawy jednej z kolumn. Teraz przeprowadzono szczegółowe badania napisu.
Odkrycie na nowo rozbudziło trwający od dziesięcioleci spór o lokalizację Świątyni Słońca. To miejsce związane z rzymskim cesarzem Markiem Aureliuszem Antoninusem - Heliogabalem, który przed wyniesieniem do godności cesarza (w 218 r. n.e.) służył w świątyni jako kapłan boga słońca El Gabala. Odkryta inskrypcja może pomóc ujawnić, czy świątynia faktycznie znajdowała się dokładnie w miejscu, gdzie dziś stoi meczet.
Od pogańskiej świątyni przez kościół po meczet
Pytanie o to, czy Wielki Meczet wzniesiono na ruinach świątyni El Gabala, intryguje historyków od dziesięcioleci, ale pozostawało bez odpowiedzi z powodu braku jednoznacznych dowodów. Zdaniem specjalistów nowe znalezisko rzuca światło na historię miejsca, które miało być kolejno pogańską świątynią, chrześcijańskim kościołem pod wezwaniem Jana Chrzciciela i centrum islamu. Według prof. Maamouna Saleha Abdulkarima z Uniwersytetu w Szardży, autora nowego opracowania, identyfikacja inskrypcji może stanowić przełom w badaniach nad lokalizacją wspomnianej świątyni.
- Ta inskrypcja, odkryta podczas prac renowacyjnych, dostarcza nowych dowodów w trwającej od dawna debacie: Czy świątynia znajdowała się pod obecnym Wielkim Meczetem w centrum miasta, czy też w warstwach archeologicznych na szczycie kopca, gdzie obecnie znajdują się pozostałości islamskiej cytadeli w Homs? - wyjaśnił prof. Abdulkarim.
Ślady transformacji religijnej na Bliskim Wschodzie
Inskrypcja na kolumnie, zachowana w formalnym stylu charakterystycznym dla dedykacji z okresu rzymskiego, opisuje wojowniczego władcę porównanego do wiatru, burzy i lamparta, co sugeruje związek z kultem i monumentalną architekturą imperialną, wyjaśniają badacze na łamach czasopisma archeologicznego "Shedet". Grecki tekst zawiera nieregularności gramatyczne, powszechne w rzymskiej Syrii, gdzie dominującym językiem był aramejski. Ten szczegół potwierdza tezę, że inskrypcja pochodzi z okresu rzymskiego.
- Jeśli związek z symboliką kultu solarnego zostanie potwierdzony, może to wskazywać na ciągłość przestrzenną między pogańskim sanktuarium a późniejszymi strukturami religijnymi wzniesionymi w tym samym miejscu - powiedział prof. Abdulkarim. - Takie dowody znacząco wzmocniłyby argument, że transformacja religijna w Emesie nastąpiła poprzez nawarstwianie się elementów architektonicznych i reinterpretację, a nie poprzez całkowite zerwanie z nimi.
Badanie oferuje unikatowe, długoterminowe studium przypadku transformacji religijnej, odporności kulturowej i wielowarstwowej tożsamości miejskiej w kontekście archeologii Bliskiego Wschodu.
