Odkryli skarby panamskich elit. Do grobowców trafiały nawet szmaragdy
Podczas badań wiekowych grobowców z elitarnych nekropolii w Panamie naukowcy znaleźli liczne skarby. Wśród nich wielką rzadkością były zielone kamienie. Nowe badania ujawniły, że to szmaragdy, które trafiły do Panamy aż z Kolumbii. Odkrycie pokazuje duże znaczenie tych cennych kamieni, a także rzuca światło na kontakty międzykulturowe i wymianę luksusowych dóbr ponad 1000 lat temu.
Elitarna nekropolia pełna skarbów. Wśród nich znalazły się szmaragdy
Podczas badań dawnych grobowców panamskich wodzów na elitarnych nekropoliach El Caño i Sitio Conte, archeolodzy odkryli, że jako dary składano tam między innymi zielone kamienie. Naukowcy podejrzewali, że mogą one być bardzo cenne, bo odnajdywano je wyjątkowo rzadko, podczas gdy inne kosztowności, w tym złoto, znajdowano w tych grobach bardzo często.
Przeprowadzono nowoczesne badania, by dowiedzieć się więcej o tych rzadkich znaleziskach. To pierwsza ekspertyza, która jednoznacznie określiła zarówno skład tych kamieni, jak i ich pochodzenie.
Analizy wykazały, że to rzeczywiście kamienie szlachetne - cenione od wieków szmaragdy. Złożone do panamskich grobowców kamienie pochodziły z Kolumbii. Co ważne, oznacza to, że szmaragdy przebyły ponad 700 km, by trafić do Panamy.
Bogate wyposażenie grobowców panamskich elit kultury Gran Coclé
Badane grobowce należały do kultury Gran Coclé, która rozwijała się na wybrzeżu Pacyfiku w Ameryce Środkowej od ok. 250 p.n.e. do ok. 1550 n.e. Odkryte groby związane z tą kulturą były bardzo bogate - zawierały tysiące przedmiotów, takich jak skamieniałe zęby megalodona, lustra z pirytu czy złote ozdoby. Zielone kamienie należały do bardzo rzadkich znalezisk - do dziś znanych jest tylko osiem takich obiektów z tego regionu.
Badacze przeanalizowali pięć takich okazów znalezionych na stanowiskach archeologicznych na wybrzeżu Oceanu Spokojnego w Panamie. Naukowcy zastosowali nowoczesne, nieinwazyjne metody badawcze, takie jak fluorescencja rentgenowska czy spektroskopia w podczerwieni.
Ponad 1000 lat temu te szmaragdy trafiły do Panamy aż z Kolumbii
Uzyskane wyniki wykazały, że wszystkie zbadane kamienie to szmaragdy pochodzące z Kolumbii, najprawdopodobniej z obszarów znanych z eksploatacji szmaragdów, takich jak dwa najważniejsze, historyczne regiony wydobycia - pasma Muzo i Chivor. To oznacza, że są to najdalej na północ odnalezione szmaragdy z okresu prekolumbijskiego w obu Amerykach.
Ustalenie pochodzenia szmaragdów świadczy o rozległych sieciach handlowych, istniejących ponad 1000 lat temu między społecznościami Ameryki Środkowej i Południowej, podkreślają badacze. Szmaragdy nie były jednak transportowane bezpośrednio przez kupców z Kolumbii do Panamy. Zamiast tego przemieszczały się stopniowo - z rąk do rąk między różnymi społecznościami, głównie wzdłuż wybrzeży i rzek. Analiza pokazała także, że część szmaragdów docierała do Panamy już w gotowej formie, ale inne były obrabiane na miejscu przez lokalnych rzemieślników.
Prestiż, polityka i symbolika. Szmaragdy miały ogromne znaczenie
Szmaragdy miały ogromne znaczenie symboliczne i prestiżowe dla społeczeństw Gran Coclé. Ślady napraw i ponownej obróbki wskazują, że były bardzo cenione. Oprócz wartości symbolicznej mogły pełnić też funkcje polityczne - np. budować sojusze lub służyć jako forma daniny. W pewnym momencie szmaragdy oraz inne luksusowe dobra z importu zaczęły w regionie zanikać. Może to być związane z osłabieniem sieci handlowych oraz spadkiem znaczenia lokalnych elit i zakończeniem praktyki bogatych pochówków.
Badacze planują dalsze analizy, które mają pomóc w dokładniejszym odtworzeniu szlaków handlowych, m.in. przy użyciu modeli komputerowych i danych archeologicznych z innych stanowisk.
Wyniki badań na temat szmaragdów z grobowców panamskich elit opublikowano na łamach "Latin American Antiquity".
