Przełom w badaniach nad neandertalczykami. Mieli takie mózgi jak nasze!
Przez lata dominowało przekonanie, że Homo sapiens wygrał ewolucyjną rywalizację z neandertalczykami dzięki inteligencji. Szybsze myślenie, lepiej rozwinięty język i bardziej zaawansowane planowanie miały dać nam przewagę, która doprowadziła do ich wyginięcia. Nowe badania opublikowane w "Proceedings of the National Academy of Sciences" pokazują jednak, że ten obraz może być zbyt mocno uproszczony.
Rekonstrukcja zdolności poznawczych neandertalczyków jest trudna, bo tkanki mózgowe nie zachowują się w zapisie kopalnym. Naukowcy opierają się więc na kształcie czaszek i modelach przestrzennych mózgoczaszek. Na tej podstawie przez lata sugerowano, że nasi kuzyni mieli mniej rozwinięte struktury odpowiedzialne za język, pamięć roboczą czy elastyczność poznawczą - nowa analiza podważa jednak te wnioski.
Zaskakujące porównania z… współczesnymi ludźmi
Badacze porównali różnice w budowie mózgów między współczesnymi populacjami, m.in. osobami pochodzenia europejskiego i chińskiego Han, z rekonstrukcjami mózgów neandertalczyków. Wniosek? Różnice między współczesnymi grupami ludzi często są często większe niż te między Homo sapiens a neandertalczykami.
Co więcej, w aż 9 z 13 analizowanych obszarów mózgu współczesne populacje różniły się bardziej niż od naszych wymarłych kuzynów. A to oznacza, że nawet jeśli Homo sapiens miał przewagę, to była ona najprawdopodobniej zbyt mała, by sama w sobie wyjaśnić szybkie wyginięcie neandertalczyków.
To sugeruje, że różnice poznawcze mieściły się w zakresie zmienności współczesnego człowieka
Czy Neandertalczyk mógł myśleć jak my?
Obie linie homininów współistniały w Europie przez około 2600-5400 lat. To stosunkowo krótki okres w skali ewolucji, szczególnie jeśli jedna populacja miałaby "wyprzeć" drugą wyłącznie dzięki przewadze intelektualnej. Nowe dane sugerują zaś, że scenariusz "lepszego mózgu zwycięzcy" po prostu nie pasuje do skali czasowej tego procesu.
Na obraz neandertalczyków jako prymitywnych istot coraz mocniej wpływają kolejne odkrycia archeologiczne. Malowidła jaskiniowe, ozdoby, a nawet struktury o potencjalnym znaczeniu rytualnym wskazują na zdolność myślenia symbolicznego i abstrakcyjnego. To cechy, które jeszcze niedawno uznawano za domenę wyłącznie Homo sapiens.
Skoro neandertalczycy nie byli "mniej inteligentni", co doprowadziło do ich zniknięcia? Według badaczy kluczowy mógł być mały rozmiar populacji. Homo sapiens, liczniejszy i bardziej mobilny, mógł stopniowo "rozcieńczyć" geny neandertalczyków w Eurazji, prowadząc do ich asymilacji zamiast gwałtownego wyginięcia.
