Przodkowie ssaków składali jaja. Odkrycie sprzed 250 mln lat to potwierdza

Naukowcy dokonali rewolucyjnego odkrycia, które rozwiązuje zagadkę sprzed dziesięcioleci. Po raz pierwszy udało się zidentyfikować jajo zawierające embrion pradawnego zwierzęcia należącego do linii prowadzącej do współczesnych ssaków. To znalezisko pomaga odpowiedzieć na pytanie, które od lat nurtowało badaczy: czy przodkowie ssaków składali jaja?

Badania skupiły się na gatunku Lystrosaurus - roślinożernym zwierzęciu, które żyło około 250 mln lat temu. Był to jeden z nielicznych organizmów, które przetrwały katastrofalne wymieranie permskie - największe masowe wymieranie w historii Ziemi. W czasie, gdy większość gatunków wyginęła, ten organizm nie tylko przetrwał, ale wręcz zdominował ówczesne ekosystemy.

Międzynarodowy zespół badaczy odkrył skamieniałość zawierającą embrion tego zwierzęcia. To pierwsze bezpośrednie potwierdzenie, że przodkowie ssaków rozmnażali się poprzez składanie jaj - dotychczas była to jedynie hipoteza, a teraz została potwierdzona dowodami.

Co istotne, jajko najprawdopodobniej miało miękką skorupę. To tłumaczy, dlaczego przez tak długi czas nie znajdowano podobnych znalezisk - w przeciwieństwie do twardych jaj dinozaurów takie struktury bardzo rzadko się zachowują w zapisie kopalnym.

Choć skamieniałość została odkryta już kilkanaście lat temu, dopiero zastosowanie zaawansowanych technik obrazowania, w tym skanowania rentgenowskiego synchrotronowego, pozwoliło dokładnie zbadać jej wnętrze. Dzięki temu naukowcy mogli potwierdzić, że embrion znajdował się w jaju i był na wczesnym etapie rozwoju.

- Tę skamielinę odkryłam podczas wyprawy terenowej, którą prowadziłam w 2008 roku, prawie 17 lat temu - wspomina prof. Jennifer Broth, która kierowała badaniem. - Było jasne, że w jaju znajduje się idealnie zwinięty w kłębek młody osobnik, który padł, jednak wtedy nie dysponowaliśmy technologią, która mogłaby to potwierdzić na sto procent.

Analiza wykazała m.in., że nie był on jeszcze zdolny do samodzielnego odżywiania się w chwili śmierci, co potwierdza niezrośnięta żuchwa.

Odkrycie dostarczyło również ważnych informacji o strategii przetrwania tego gatunku. Jaja były stosunkowo duże, co oznaczało dużą ilość składników odżywczych dla rozwijającego się embrionu. Dzięki temu młode mogły szybko osiągnąć samodzielność po wykluciu się. Taka strategia była szczególnie korzystna w trudnych warunkach po globalnej katastrofie - w świecie zdominowanym przez susze i ekstremalne temperatury. Duże jaja były też bardziej odporne na wysychanie, co zwiększało szanse przeżycia potomstwa. Sugeruje to również, że gatunek ten nie produkował mleka dla swoich młodych, w przeciwieństwie do współczesnych ssaków.

Naukowcy sugerują, że Lystrosaurus odniósł sukces dzięki strategii "szybkiego życia" - wczesne rozmnażanie i duża samodzielność młodych osobników pozwoliły na zdominowanie środowiska po jednym z największych kryzysów biologicznych w dziejach Ziemi.

To odkrycie ma znaczenie nie tylko dla paleontologii. Pokazuje, jak strategie reprodukcyjne mogą wpływać na zdolność przetrwania gatunków w ekstremalnych warunkach. W kontekście współczesnych zmian klimatycznych wiedza ta może pomóc naukowcom lepiej przewidywać, które organizmy mają największe szanse przetrwać przyszłe kryzysy.

Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie PLoS ONE.