Przytulone szkielety z Opola. DNA ujawniło ich tajemnicę

Podczas badań przy średniowiecznej katedrze w Opolu odkryto dwa szkielety złożone w jednym grobie w niezwykły sposób. Jedna z osób zdawała się obejmować drugą. Analiza DNA wykazała, że były to dwie kobiety.

Szczątki odkryto podczas badań prowadzonych w latach 2022-2025 przy XIII-wiecznej Katedrze Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu. Jeden ze szkieletów spoczywał zgodnie z typowym dla epoki chrześcijańskim obrządkiem - na plecach, z rękami ułożonymi wzdłuż ciała. Druga osoba została pochowana na boku, z jedną ręką wsuniętą pod głowę pierwszej, co sprawiało wrażenie przytulenia.

Badacze uważają, że obie osoby zostały pochowane w tym samym czasie. Początkowo mogło się wydawać, że jest to grób małżeństwa, ponieważ podobnie interpretuje się wiele podwójnych pochówków dorosłych osób. Naukowcy postanowili jednak sprawdzić tę hipotezę za pomocą analizy DNA.

Zespół badaczy pobrał materiał genetyczny z kości i odtworzył fragmenty kodu DNA obu osób. Jak wyjaśniali autorzy badań, proces przypomina składanie książki pociętej na niezliczoną liczbę drobnych fragmentów.

Wyniki okazały się zaskakujące. Analiza potwierdziła, że oba szkielety należały do kobiet. Co więcej, nie były one ze sobą blisko spokrewnione. Według autorów pracy jest to pierwszy genetycznie potwierdzony jednopłciowy podwójny pochówek ze średniowiecznej Polski.

Największa zagadka pozostaje jednak nierozwiązana. Naukowcy nie wiedzą, dlaczego dwie niespokrewnione kobiety zostały pochowane razem w tak wyjątkowy sposób.

Jak podkreśla antropolożka Agata Cieślik, sama lokalizacja grobu ma duże znaczenie. - Odkrycie nietypowego pochówku w tak wyjątkowym miejscu naturalnie rodziło pytania o charakter relacji między osobami pochowanymi razem w jednym grobie - mówi badaczka.

Badacze zwracają uwagę, że kobiety spoczęły tuż przy ścianach katedry. Było to miejsce prestiżowe, często przeznaczane dla lokalnych elit. Nie znaleziono również śladów rytuałów ochronnych stosowanych wobec osób, których obawiała się średniowieczna społeczność.

Zdaniem naukowców więź między kobietami mogła mieć różny charakter. Nie musiała wynikać z pokrewieństwa. W średniowieczu ludzi łączyły także wspólna religia, gospodarstwo domowe czy praca. Takie społecznie uznawane relacje mogły być na tyle silne, że znalazły odzwierciedlenie nawet w sposobie pochówku.

Na razie odpowiedzi brak. Być może przyniosą ją przyszłe badania kolejnych średniowiecznych grobów.

Publikacja: Cieślik, A., Da Silva, N. A., Przysiężna-Pizarska, M., Krause-Kyora, B., & Romeyer-Dherbey, J. H. (2026). Ancient DNA analysis sheds light on two individuals buried in a mutual embrace at the Exaltation of the Holy Cross Cathedral in Opole, Poland. Journal of Archaeological Science Reports, 73, 105792. https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2026.105792