Historyczny kompleks klasztorny w centrum Kijowa - wpisana na listę UNESCO Ławra Peczerska, której historia sięga niemal tysiąca lat - stanął w ogniu po zmasowanym rosyjskim ataku przeprowadzonym w nocy z niedzieli na poniedziałek. Zniszczenia objęły m.in. Katedrę Zaśnięcia Matki Bożej, zdjęcia opublikowane przez służby ratunkowe pokazują płomienie unoszące się spod kopuł i wież świątyni.
"Rosjanie uszkodzili Katedrę Zaśnięcia" - poinformowała minister kultury Ukrainy Tetiana Bereżna, z kolei metropolita Epifaniusz zaapelował o "modlitwę o ocalenie świątyni przed zniszczeniem", określając atak jako "kolejną rosyjską zbrodnię przeciwko ludzkości, historii i chrześcijaństwu".
Dlaczego Ławra Peczerska jest tak ważna?
Ławra Peczerska to jeden z najważniejszych kompleksów monastycznych chrześcijaństwa wschodniego, założony w XI wieku w Kijowie jako klasztor jaskiniowy nad Dnieprem. Szybko stał się kluczowym centrum duchowym, kulturowym i edukacyjnym Europy Wschodniej, odgrywając istotną rolę w kształtowaniu tożsamości religijnej regionu. Przez wieki był wielokrotnie niszczony przez najazdy i wojny, ale zawsze go odbudowywano, a w okresie baroku przeżywał rozkwit jako ośrodek sztuki i nauki.
W czasach Imperium Rosyjskiego stał się ważnym miejscem pielgrzymkowym, natomiast w XX wieku został zamknięty przez władze sowieckie i przekształcony w muzeum. Po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę kompleks przywrócono do funkcji religijnych i odbudowano jego główną świątynię. Obecnie jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, łącząc funkcję czynnego klasztoru z rolą jednego z najcenniejszych zabytków Ukrainy, choć w 2023 roku ponownie trafił na listę zagrożonych zniszczeniem w wyniku rosyjskiej ofensywy.
Warto tu wyjaśnić, że Ławra Peczerska to rozległy kompleks zabytków sakralnych i obronnych, obejmujący liczne cerkwie, katedry, dzwonnice, systemy podziemnych pieczar oraz potężne kamienne mury. Na terenie kompleksu znajdują się także liczne świątynie, m.in. cerkiew refektarzowa, cerkiew Wszystkich Świętych, cerkiew Zbawiciela na Berestowie, cerkiew Podwyższenia Krzyża, cerkiew Trójcy Świętej, cerkiew Narodzenia Bogurodzicy, cerkiew Poczęcia św. Anny oraz cerkiew Życiodajnego Źródła.
Oprócz nich Ławra obejmuje również inne ważne obiekty, takie jak Monaster św. Mikołaja, Kijowską Akademię Teologiczną i Seminarium Duchowne, tzw. Mur Debosketa, Wielka Dzwonnica Ławry czy Katedra Zaśnięcia Matki Bożej, zniszczona podczas II wojny światowej i odbudowana dopiero w latach 90. XX wieku po upadku ZSRR - to właśnie ta katedra ponownie ucierpiała w czasie nocnych ataków Moskwy.
Zobacz również:
Wielka Cerkiew
Początki Katedry Zaśnięcia Matki Bożej, nazywanej również Wielką Cerkwią, sięgają XI wieku, kiedy powstała z inicjatywy św. Teodozjusza Pieczerskiego i przy wsparciu księcia Światosława II. Już w czasach Rusi Kijowskiej pełniła nie tylko funkcję religijną, ale także była miejscem pochówku książąt, co podkreślało jej rangę jako centrum duchowego i politycznego.
Na przestrzeni wieków katedra była wielokrotnie niszczona przez kataklizmy i najazdy, od trzęsienia ziemi w XIII wieku, przez mongolskie oblężenie Kijowa, po najazdy tatarskie i wielkie pożary. Każdorazowo była jednak odbudowywana, a w XVIII wieku nadano jej charakterystyczny wygląd w stylu baroku ukraińskiego.
Największe zniszczenia przyniosła II wojna światowa, kiedy świątynia została całkowicie wysadzona. Przez dziesięciolecia nie podejmowano prób jej odbudowy, ale dopiero po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości rozpoczęto rekonstrukcję, którą zakończono w 2000 roku - współczesna katedra jest wiernym odtworzeniem historycznego pierwowzoru.
Obiekt ma nie tylko ogromne znaczenie religijne, ale także kulturowe i historyczne - jest symbolem ciągłości ukraińskiej tradycji oraz jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w kraju, więc śmiało można zakładać, że i po ostatnim ataku zostanie odbudowana.
