Rzadkie znalezisko w Peru. Tak radzili sobie Inkowie
Inkowie to twórcy największego i najbardziej zaawansowanego imperium w prekolumbijskiej Ameryce Południowej. Od XII wieku zamieszkiwali tereny wzdłuż Andów, tworząc miasta na obszarze dzisiejszego Peru i Ekwadoru, a także Boliwii i częściowo Argentyny, Chile oraz Kolumbii. Ich potężne państwo ze stolicą w słynnym Cuzco zostało podbite przez Hiszpanów w XVI wieku. Po latach świetności inkaskiego imperium do dziś przetrwały pozostałości świadczące o zaawansowanym systemie dróg oplatających Andy (Qhapac Ñan) oraz spektakularnej architekturze.
Wykopaliska w miejscach takich jak Tambo Viejo ujawniły także dowody doskonałej logistyki i zaawansowanych metod obróbki. Położone ok. 20 km od brzegów Oceanu Spokojnego Tambo Viejo w dolinie Acari było jednym z kilkunastu prowincjonalnych centrów administracyjnych założonych przez Inków na południowym wybrzeżu Peru, połączonych ze sobą Qhapac Ñan. Pierwsze badania archeologiczne w Tambo Viejo zostały przeprowadzone w 1954 roku, a ze względu na znaczenie obszaru, naukowcy wracają tam do dziś. Ostatnie wyjątkowe odkrycie to liczące ok. pół tysiąca lat chuño.
Metoda stosowana w państwie Inków. Wyjątkowe dowody
Chuño to odwadniane w specjalnym procesie ziemniaki. Metoda obróbki umożliwiała przechowywanie warzyw przez wiele lat bez użycia lodówki. Dzięki powtarzanemu cyklowi zamrażania, ubijania i suszenia jedzenie mogło być długo magazynowane i nie psuło się w ciepłym klimacie, co było ogromną zaletą w rozległym imperium Inków. W dodatku produkt końcowy był niezwykle lekki, co odgrywało kluczową rolę w transporcie specjałów - szczególnie na odległe wybrzeża wprost z wysokich partii mroźnych Andów.
Znalezione teraz ziemniaki były umieszczone w ceramicznym pojemniku wkopanym w ziemię. Białe chuño pochodzące z Tambo Viejo powstaje z naturalnie toksycznych, gorzkich ziemniaków i wymaga dodatkowego moczenia przez kilka tygodni po zamrożeniu, aby było zdatne do spożycia. Obok warzyw znajdowały się fragmenty ceramiki i inne codzienne przedmioty, które pomogły archeologom datować znalezisko na czasy imperium Inków - mniej więcej XV wiek. Dzięki temu badacze mają pewność, że jest to autentyczne świadectwo dawnej praktyki konserwacji żywności.
Odkrycie z Tambo Viejo jest wyjątkowe. W planach dalsze badania
Zdaniem ekspertów chuño odgrywało kluczową rolę w gospodarce Inków - ziemniaki stanowiły istotny element wyżywienia, a specjalny sposób konserwowania pozwalał korzystać z zasobów przez długi okres bez martwienia się o świeżość produktu. Ta wywodząca się właśnie od rdzennych ludów Peru tradycyjna metoda obróbki przetrwała i jest w użyciu do dziś.
Tak wiekowe dowody na jej wykorzystanie spotykane są jednak niezwykle rzadko, w związku z czym badacze okrzyknęli znalezisko z Tambo Viejo "wyjątkowym" - ostatni raz, kiedy archeolodzy dokonali podobnego odkrycia, miał miejsce ponad sto lat temu.
Naukowcy planują teraz dalsze badania, by ustalić dokładne pochodzenie tych ziemniaków i lepiej zrozumieć złożoną sieć transportową Inków.
Artykuł badaczy na temat nowego odkrycia pojawił się na łamach czasopisma naukowego "Journal of Field Archaeology".
