Sensacja w Niemczech. Odkryli rzymskie obozy marszowe sprzed 1700 lat
Archeolodzy odkryli w Saksonii-Anhalt cztery rzymskie obozy marszowe wraz z około 1,5 tys. artefaktów, w tym monet i gwoździ z legionowych sandałów, datowanych na III wiek naszej ery. To pierwsze dowody na obecność wojsk Rzymu tak głęboko w północno-wschodnich rejonach dzisiejszych Niemiec i najbardziej wysunięte na północny wschód obozy w wolnej Germanii, co czyni je sensacją archeologiczną.
W III wieku n.e. Rzym prowadził kampanie wojskowe wzdłuż rzeki Łaby, próbując poszerzyć granice imperium i zabezpieczyć północne rubieże. Historyczne źródła oraz wcześniejsze znaleziska archeologiczne wskazują na wcześniejsze wyprawy pod dowództwem cesarzy i generałów, takich jak Drusus, Ahenobarbus czy Tiberius, a później także Karakalla i Maksymin Trak. W tym czasie plemiona germańskie stawiały silny opór, a działania Rzymian obejmowały zarówno wyprawy karne, jak i próby zawierania porozumień i osadzenia plemion na ziemi rzymskiej.
Standaryzowane obozy marszowe
Archeologom udało się odkryć cztery obozy założone przez nich w czasie tych wypraw - rzymskie obozy marszowe miały bardzo ustandaryzowany układ, co ułatwiło ich rozpoznanie na zdjęciach lotniczych i satelitarnych w Saksonii-Anhalt. A mowa o prostokątnym założeniu z zaokrąglonymi narożnikami, bramach prowadzących do głównych dróg przecinających obóz, budynku dowództwa w centrum czy bardzo charakterystycznym titulum, czyli odcinkiem fosy z wałem obronnym przed bramami.
Odkrycia z powietrza i ziemi
Pierwszy obóz w pobliżu Aken zidentyfikował w 2020 roku wolontariusz Michael Barkowski na podstawie zdjęcia satelitarnego. Kolejne lotnicze badania potwierdziły narożniki i obecność titulum. W 2023 roku zidentyfikowano obóz w Trabitz, a w 2024 roku kolejne dwa w okolicach Aken 2 i Deersheim.
Badania terenowe, w tym geofizyczne i wykopaliska przeprowadzone w latach 2024-2025, ujawniły V-kształtne fosy, typowe dla rzymskich obozów marszowych, o szerokości 1,5 do 1,8 metra i głębokości ponad metra. Wśród artefaktów znaleziono ponad 1,5 tys. metalowych przedmiotów, w tym gwoździe z sandałów legionistów, fragmenty fibuli (ozdobne metalowe zapinki do spinania szat) oraz monety.
Datowanie i historyczne znaczenie
Monety pochodzą z czasów panowania Antoninusa Piusa (138-161 n.e.), Marka Aureliusza (161-180 n.e.) i Karakalli (211-217 n.e.), przy czym denar Karakalli z Trabitz sugeruje, że obóz powstał w związku z jego kampanią w 213 roku n.e. Obozy w Aken 2 i Trabitz mają niemal identyczne wymiary, co wskazuje na bliski związek czasowy ich powstania. Do tej pory brak było dowodów archeologicznych na obecność wojsk rzymskich w Saksonii-Anhalt aż po Łabę, a odkrycia te pozwalają lepiej zrozumieć kampanie Karakalli i strategię rzymskich legionów w północno-wschodniej Germanii.
Zdaniem archeologów, odkrycie pierwszych obozów marszowych w tym regionie to efekt połączenia pracy wolontariuszy i nowoczesnych technologii zdalnego wykrywania, jak zdjęcia satelitarne, lotnicze oraz geofizyczne pomiary terenu. Trwające badania mają szansę zmienić dotychczasowy obraz rzymskich kampanii w Germanii i dostarczyć nowych informacji o obecności armii Rzymu daleko poza Limesem.
