Siano pod obrusem na wigilijnym stole. Wielu wkłada, nie każdy wie po co
Wigilia Bożego Narodzenia w kulturze polskiej związana jest z wieloma mniejszymi zwyczajami i symbolami. Większość z nich ma wymiar religijny, jednak ich źródeł można doszukiwać się w kulturze pogańskich Słowian. Tak jest choćby z tradycyjnymi daniami z maku oraz sianem pod obrusem. Po co właściwie wkładamy siano pod obrus podczas wigilijnej kolacji?
Spis treści:
- Siano pod obrusem jako symbol stajenki
- Starosłowiańskie korzenie wigilijnego siana pod obrusem
- Wróżenie z siana pod obrusem
Siano pod obrusem jako symbol stajenki
W wymiarze religijnym siano pod obrusem ma symboliczny charakter. Przede wszystkim ma przypominać zgromadzonym gościom o miejscu, w którym narodził się Jezus. Zgodnie z tradycyjnymi podaniami przyszedł on na świat w ubogiej stajence w Betlejem. Maryja położyła nowo narodzone dziecko w żłobie wypełnionym sianem.
Siano pod obrusem ma przywodzić na myśl tę historię, ale również wzbudzać refleksje nad doczesnością, w której dobra materialne nie powinny odgrywać głównej roli.
Starosłowiańskie korzenie wigilijnego siana pod obrusem
Czas Wigilii Bożego Narodzenia wypada w okresie ważnym także dla plemion słowiańskich zamieszkujących tereny dzisiejszej Polski. Nasi przodkowie byli silnie związani z kalendarzem słonecznym i agrarnym, wokół którego organizowano życie wspólnoty. Każdy przełom kolejnych pór roku był celebrowany i okraszany odpowiednimi rytuałami. Nie inaczej było z przesileniem zimowym. W tym czasie plemiona oddawały cześć bogom słońca. Często pora ta była początkiem nowego cyklu, dlatego w tym czasie przeprowadzano rytuały mające zapewnić dobrostan na przyszły rok i wróżono, korzystając z większej aktywności dusz zmarłych.
Co ma do tego siano pod obrusem? Niektórzy etnolodzy są zdania, że jest to pozostałość po słowiańskich obiatach, czyli ofiarach składanych bogom. Często właśnie na suchych trawach układanych na kurhanach czy kamieniach zostawiano ofiary np. produkty rolne, aby przebłagać bogów. Sianem ewentualnie płachtą wykonaną z suchych traw ozdabiano ważne miejsca rytualne.
Wróżenie z siana pod obrusem
Badacze zajmujący się kulturą Słowian są zdania, że siano było ważnym symbolem. Jako produkt uboczny żniw symbolizowało płodność, obfitość i dobrobyt. Jego obecność w czasie przesilenia zimowego miało zapewnić dobrobyt na przyszły rok.
Z tej tradycji wywodzi się również znany w niektórych regionach zwyczaj wróżenia z wigilijnego siana pod obrusem. Goście wyciągali po słomce. Jeśli była prosta - stanowiła dobrą wróżbę na przyszły rok, jeśli złamana - złą.
