Tabliczka z Dispilio sprzed 7000 lat starsza niż pismo Sumerów
Najstarsze ślady pisma sięgają do neolitycznej Grecji, gdzie odnaleziono nieodczytaną tabliczkę z Dispilio datowaną na około 5250 p.n.e. Różnorodne systemy znaków pojawiały się niezależnie w wielu miejscach świata, od symboli Vinča po pismo linearne B używane przez pierwszych Greków.
Wielu ludzi w starożytnym świecie uważało, że pismo zostało wynalezione przez bogów lub herosów. Egipcjanie na przykład wierzyli, że bóg Tot jako pierwszy stworzył znaki reprezentujące dźwięki mowy. Początki pisma z pewnością są tajemnicze i nie jest jasne, kiedy dokładnie powstało - wiadomo, że wynalezione zostało dopiero 3000 do 4000 lat p.n.e. w Sumarze. Odnaleziono jednak dowód na to, że już wcześniej ludzie próbowali zachowywać swoje myśli na dłużej.
Najstarsza tabliczka z napisami
Najstarszy tekst pisany wyryty został na drewnianej tabliczce. Została odnaleziona w 1993 roku w obrębie byłej osady neolitycznej, która znajdowała się na sztucznej wyspie na jeziorze w miejscowości Dispilio w Grecji. Grupa ludzi zajmowała osadę 7000 do 8000 lat temu, a tabliczka Dispilio była jednym z wielu artefaktów znalezionych w okolicy. Jest ona ozdobiona dziwnymi, liniowymi znakami. Nie zostały one odszyfrowane, ale większość badaczy uważa, że są to formy pisma. Datuje się ją na rok około 5250 p.n.e., co czyni ją znacznie starszą niż system pisma używany przez Sumerów.
Znaki na tabliczce i kilku innych przedmiotach ceramicznych z tego stanowiska porównano ze znakami na innych neolitycznych znaleziskach glinianych z innych stanowisk na południowych Bałkanach, takich jak symbole Vinča i tabliczki z Tărtăria, a także (znacznie późniejsze) pismo linearne A.
W różnych częściach świata dość wcześnie pojawiły się pierwsze dowody na istnienie pisma. Jednym z ciekawszych aspektów tych pierwszych pism jest różnorodność alfabetów. Najwcześniejsze znane teksty w języku greckim spisane są pismem linearnym B, które zawiera około 90 znaków, w tym samogłoski i sylaby otwarte oraz niewielką liczbę ideogramów. Zostało ono odkryte dopiero w 1953 roku. Około VIII wieku p.n.e. większość Greków zaczęła używać alfabetu zamiast sylabariusza, którym było pismo linearne B (każdy znak reprezentował sylabę). Zaadoptowali swój alfabet z alfabetu fenickiego, głównie dzięki kontaktom z kupcami. Alfabet ten składał się tylko z 22 liter, więc był dużo łatwiejszy do nauki.
Nasz język polski wywodzi się z praindoeuropejskiego, którym posługiwali się przodkowie ludów indoeuropejskich około 3000-4000 lat p.n.e.
Jak zaczęto spisywać dłuższe teksty?
W starożytności najpopularniejszym materiałem piśmienniczym był papirus, od którego wywodzi się współczesne słowo "papier". Robiono go z pasków łodygi cibory papirusowej układanych naprzemiennie, prasowanych i suszonych. Arkusze papirusu były zwykle sklejane w bardzo długie rulony, które często miały ponad 10 metrów długości.
Chociaż papirus wydaje się delikatny, jest mocniejszy niż współczesny papier. Wiele z nich przetrwało tysiące lat, przechowywane w słojach czy zakopane pod piaskiem. Najstarszym zachowanym tekstem papirusowym jest Dziennik Merera, który był inspektorem podczas budowy Wielkiej Piramidy w Gizie za czasów faraona Cheopsa. Ten papirus, datowany na około 2600 r. p.n.e., opisuje dzień po dniu, jak Merer i jego zespół liczący około 200 ludzi spędzali czas na przenoszeniu i transportowaniu kamienia oraz wykonywaniu innych prac, podróżując po Egipcie.
