Odkrycie w Uzbekistanie. Ślady najstarszej religii świata
Przetrwał tysiące lat, choć ludzie, którzy go zbudowali, dawno odeszli. Dziś niezwykły obiekt odkryty w Uzbekistanie może pomóc archeologom odtworzyć fragment świata ich wierzeń.
Badacze odnaleźli bowiem liczący tysiące lat ołtarz, który wiążą z zaratusztrianizmem - jedną z najstarszych znanych religii świata.
Ołtarz ognia związany z zaratusztrianizmem
Podczas prac prowadzonych na obszarze Odirmon w Uzbekistanie, sercu Azji Środkowej, archeolodzy znaleźli niewielki ołtarz ognia, mierzący ok. 70 × 90 cm. Ślady wielokrotnych napraw i kolejnych warstw gliny sugerują, że obiekt był przez dłuższy czas ważnym elementem rytuałów miejscowej społeczności.
W pobliżu ołtarza odkryto ossuarium, czyli miejsce przeznaczone do przechowywania kości zmarłych. Specjalny pojemnik został ozdobiony motywami przypominającymi jelenia i jałowiec Juniperus turkestanica.
Według badaczy zestawienie ossuarium z ołtarzem ognia wskazuje na praktyki kojarzone z zaratusztrianizmem (zoroastryzmem). Ten system wierzeń uznaje się za jedną z najstarszych religii świata, a jej korzenie sięgają pierwotnych religii ludów indoeuropejskich.
Jak wyjaśniają naukowcy, w religii tej ziemię i ogień traktowano jako święte, dlatego zwłok nie należało ani grzebać bezpośrednio w ziemi, ani palić. Ciała mogły być wystawiane na działanie przyrody, a następnie oczyszczone kości składano w ossuariach. Dużą wagę przywiązywano do kultu czystości. Nawet w przypadku np. przelotnego kontaktu z ciałem zmarłego, konieczne było poddanie się kwarantannie oraz odbycie specjalnego rytuału oczyszczenia.
Założycielem zaratusztrianizmu był według tradycji Zaratusztra, perski mistyk i reformator, a najwyższym bogiem - Ahura Mazda, którego przeciwnikiem jest Angra Mainju. Zasady etyczne tej religii podsumowują słowa "dobre myśli, dobre słowa, dobre uczynki". W pewnym okresie historii zaratusztrianizm odgrywał istotną rolę, był wspierany przez władców imperium Achemenidów, a także uznany za religię państwową Sasanidów. Z czasem religia ta straciła na znaczeniu.
Przetrwała jednak do dziś. Szacuje się, że obecnie liczy ok. 100-200 tys. wyznawców, głównie w Indiach i Iranie, ale spotyka się ich także w innych zakątkach świata, również w Polsce.
Zobacz również:
Praktyki religijne zaratusztrian. To może być najwcześniejsze tego typu odkrycie
Odkrycie w Odirmon jest wstępnie datowane na okres od III w. p.n.e. do III w. n.e. Jeżeli wczesne datowanie się potwierdzi, odkrycie może przesunąć historię tego rodzaju praktyk pogrzebowych w Azji Środkowej o kilka stuleci względem dobrze udokumentowanej tradycji zdobionych ossuariów z V-VIII w. n.e.
Nie wiadomo też jeszcze, czy w Odirmon znajdowało się całe sanktuarium, czy też ołtarz stanowił część większej osady, a może był miejscem związanym ze szlakami łączącymi ten rejon z innymi częściami Azji Środkowej. Dalsze wykopaliska mają określić dokładniejszy wiek obiektów, a być może odpowiedzą także na pozostałe pytania.
