Zaginiony bunkier z czasów zimnej wojny odnaleziony w brytyjskim zamku

Badania prowadzone przez English Heritage doprowadziły do odkrycia zasypanego szybu prowadzącego do niewielkiego bunkra zbudowanego w latach 1963-1964. Konstrukcja została zamknięta i zasypana już w 1968 roku, a jej dokładna lokalizacja przez dekady pozostawała nieznana.

Do odnalezienia obiektu doprowadziła analiza archiwalnych dokumentów oraz badania georadarowe przeprowadzone na wzgórzu zamkowym. Archeolodzy rozpoczęli wykopaliska 7 marca i szybko natrafili na wejście do podziemnej konstrukcji. Po otwarciu uszczelnionego włazu do środka opuszczono kamery, aby sprawdzić stan wnętrza.

Odkryty bunkier był częścią systemu monitorowania prowadzonego przez Royal Observer Corps (ROC). W czasie zimnej wojny w całej Wielkiej Brytanii powstało ponad 1500 podobnych posterunków obserwacyjnych. Obsługiwało je ponad 20 tys. wolontariuszy, których zadaniem było wykrywanie eksplozji nuklearnych i zbieranie danych o ich skutkach - od miejsca detonacji po poziom skażenia radioaktywnego. Informacje te pozwalały władzom oszacować skalę ewentualnego ataku.

Standardowy bunkier ROC był niewielką podziemną komorą wyposażoną w aparaturę pomiarową, sprzęt łączności oraz prycze dla trzech dyżurujących obserwatorów. W przypadku konfliktu nuklearnego mieli oni przebywać pod ziemią nawet przez dwa tygodnie, analizując dane o eksplozjach.

Zdaniem Kevina Bootha z English Heritage odkrycie pokazuje, jak ważną rolę wzgórze Scarborough odgrywało w systemach obserwacyjnych na przestrzeni wieków. W tym samym miejscu funkcjonowała wcześniej osada z epoki brązu, później rzymska stacja sygnałowa, a w średniowieczu powstał zamek. W XX wieku teren wykorzystywano również jako stanowisko artyleryjskie podczas wojen światowych.

Odkrycie jest częścią projektu poświęconego historii Royal Observer Corps, realizowanego z okazji stulecia organizacji. Inicjatywa wspierana przez National Lottery Heritage Fund ma na celu odnalezienie dawnych członków ROC oraz udokumentowanie historii brytyjskiej sieci monitorowania zagrożeń nuklearnych. Finałem projektu ma być wydarzenie upamiętniające w bunkrze zimnowojennym w York. Archeolodzy podkreślają, że odkrycie w Scarborough to ważny element tej historii, przypominający o czasach, gdy obawa przed globalną wojną nuklearną była codziennością dla milionów ludzi w Europie.