Spis treści:
- Kiedy i o której godzinie zaćmienie Księżyca w Polsce? Harmonogram faz
- Kiedy faza maksymalna zaćmienia Księżyca? Dokładna godzina
- Jak i gdzie oglądać Krwawy Księżyc, by mieć najlepszy widok?
- Dlaczego Księżyc podczas zaćmienia jest czerwony?
Kiedy i o której godzinie zaćmienie Księżyca w Polsce? Harmonogram faz
Zaćmienie Księżyca rozpocznie się w piątek 28 sierpnia 2026 roku o godz. 3:23 czasu polskiego. Tarcza naszego naturalnego satelity zacznie wówczas wchodzić w półcień Ziemi, czyli obszar, w którym planeta przesłania jedynie część Słońca. Początkowo zmiana będzie niemal niezauważalna. Blask Księżyca osłabnie bardzo subtelnie, a delikatne pociemnienie jednej strony tarczy powinno stać się czytelniejsze dopiero około godz. 4.00.
Najciekawszy etap widoczny z Polski rozpocznie się o godz. 4.33. Księżyc wkroczy wtedy w umbrę, czyli najciemniejszą część cienia Ziemi, do której nie docierają bezpośrednie promienie słoneczne. Na tarczy pojawi się wyraźne, łukowate pociemnienie, stopniowo przesuwające się po księżycowych morzach i kraterach. Widowisko będzie jednak rozgrywać się coraz niżej nad zachodnim i południowo-zachodnim horyzontem. Z każdą minutą Księżyc zacznie tracić wysokość, a narastający brzask osłabi kontrast obrazu.
Harmonogram zaćmienia według czasu obowiązującego w Polsce
- godz. 3.23 - początek fazy półcieniowej,
- godz. 4.33 - początek fazy częściowej i wejście Księżyca w umbrę,
- około godz. 5.40-6.00 - zachód Księżyca, zależnie od części kraju,
- godz. 6.12 - globalne maksimum zaćmienia, gdy Księżyc będzie już pod polskim horyzontem,
- godz. 7.52 - zakończenie fazy częściowej w skali globalnej,
- godz. 9.02 - koniec fazy półcieniowej.
Całe zaćmienie potrwa około 5 godzin i 38 minut, a faza częściowa nieco ponad 3 godziny i 18 minut. Z Polski zobaczymy jedynie początkową część tego kosmicznego spektaklu, ponieważ Księżyc schowa się za horyzontem przed globalnym maksimum.
Nieco więcej czasu zyskają mieszkańcy zachodnich regionów, gdzie tarcza zajdzie później. Na wschodzie okno obserwacyjne będzie krótsze. O powodzeniu przesądzi więc dobrze wybrane miejsce z całkowicie odsłoniętym widokiem na zachód, ponieważ nawet drzewa, dachy lub niewielkie wzniesienie mogą zasłonić najciekawszą fazę zjawiska.
Kiedy faza maksymalna zaćmienia Księżyca? Dokładna godzina
Globalne maksimum częściowego zaćmienia Księżyca nastąpi 28 sierpnia 2026 roku około godz. 6.13 czasu polskiego, dokładniej o godz. 6.12 i 52 sekundy. W tej chwili 96,3 proc. powierzchni widocznej tarczy znajdzie się w umbrze, czyli najciemniejszej części cienia Ziemi. Wielkość zaćmienia wyniesie natomiast około 0,93, co oznacza, że umbra obejmie 93 proc. średnicy Księżyca. Obie wartości opisują to samo zjawisko, lecz pierwsza dotyczy powierzchni tarczy, a druga jej średnicy.
Z Polski globalnego maksimum już nie zobaczymy, ponieważ Księżyc wcześniej schowa się za horyzontem. W Warszawie jego zachód nastąpi około godz. 5.45, dlatego najlepsze warunki do obserwacji pojawią się między godz. 4.33, gdy rozpocznie się faza częściowa, a mniej więcej godz. 5.30. Pod koniec tego przedziału tarcza znajdzie się bardzo nisko nad zachodnim i południowo-zachodnim widnokręgiem, a narastający brzask wyraźnie osłabi jej kontrast.
Zobacz również:
Najwięcej zyskają obserwatorzy na zachodzie kraju, ponieważ Księżyc zajdzie tam później niż w Polsce centralnej i wschodniej. W Poznaniu i Wrocławiu przed zniknięciem tarczy cień Ziemi może objąć około 90 proc. jej powierzchni, a w rejonie Szczecina ponad 93 proc. Na wschodzie dostępne okno obserwacyjne będzie krótsze. Najbardziej malowniczy widok zapowiada się między godz. 4.30 a 5.15, gdy zaćmiony Księżyc zawiśnie nisko nad krajobrazem, a pierwsze światło dnia odsłoni linię drzew, dachów lub wzgórz.
Sierpniowe zaćmienie Księżyca należy do serii Saros 138, której kolejne zjawiska dzieli około 18 lat, 11 dni i 8 godzin. Poprzednie wystąpiło 16 sierpnia 2008 roku, następne przypadnie 7 września 2044 roku i będzie już zaćmieniem całkowitym. Zdarzenie z 2026 roku stanowi więc graniczny moment w rozwoju tej serii, najgłębsze zaćmienie częściowe przed pierwszym całkowitym zanurzeniem Księżyca w umbrze.
Jak i gdzie oglądać Krwawy Księżyc, by mieć najlepszy widok?
Zaćmienie Księżyca najlepiej obserwować z miejsca zapewniającego szeroki, niczym nieprzesłonięty widok na zachód i południowy zachód. Dobrym wyborem będzie:
- łagodne wzniesienie;
- otwarte pole;
- wał rzeczny;
- brzeg większego jeziora.
Warto wcześniej sprawdzić, czy linii widnokręgu nie zasłaniają domy, drzewa lub pagórki. Nad ranem tarcza znajdzie się zaledwie kilka stopni nad horyzontem, zatem nawet niewysoka przeszkoda może odebrać najciekawsze minuty widowiska. W tym przypadku starannie wybrane stanowisko okaże się ważniejsze niż zaawansowany sprzęt.
Na miejsce najlepiej dotrzeć około godz. 4.20, kilkanaście minut przed rozpoczęciem fazy częściowej. Wtedy spokojnie odnajdziemy Księżyc i przyzwyczaimy wzrok do słabego światła. Zjawisko będzie widoczne gołym okiem, ale obserwatorom korzystającym z lornetki łatwiej będzie śledzić zakrzywioną granicę ziemskiego cienia, przesuwającą się po kraterach i ciemniejszych równinach nazywanych morzami księżycowymi. Najlepiej sprawdzi się lornetka o powiększeniu 7- lub 10-krotnym. Przy większym powiększeniu przyda się statyw, który ustabilizuje obraz i ułatwi obserwację tarczy na tle rozjaśniającego się nieba.
Do oglądania zaćmienia Księżyca nie są potrzebne okulary ani filtry ochronne. Światło odbite od jego powierzchni jest bezpieczne dla wzroku, dlatego zjawisko można obserwować bezpośrednio, przez lornetkę lub teleskop. Osłony chroniące oczy są konieczne podczas obserwacji Słońca, lecz nie mają zastosowania w czasie zaćmienia Księżyca. O powodzeniu obserwacji zdecydują również warunki pogodowe. Nawet cienka warstwa chmur lub zamglenie przy horyzoncie może osłabić kontrast nisko zawieszonej, częściowo zaćmionej tarczy.
Do fotografowania Krwawego Księżyca najlepiej użyć statywu, teleobiektywu i ręcznego ustawiania ostrości. Dłuższa ogniskowa pozwoli uchwycić kratery oraz inne szczegóły powierzchni, natomiast szerszy kadr pokaże zaćmioną tarczę na tle drzew, wieży, dachów lub pasma wzgórz. Dobrze jest wykonać kilka zdjęć przy różnych ustawieniach ekspozycji, ponieważ wraz z postępem zaćmienia i narastającym brzaskiem jasność Księżyca będzie się zmieniać. Czas naświetlania nie powinien być zbyt długi. W przeciwnym razie ruch Księżyca sprawi, że zamiast wyraźnej tarczy na zdjęciu pojawi się rozmyty obraz pozbawiony detali.
Dlaczego Księżyc podczas zaćmienia jest czerwony?
Podczas zaćmienia Ziemia znajduje się pomiędzy Słońcem a Księżycem i zasłania bezpośrednio padające promienie słoneczne. Nasza planeta nie odcina jednak całego światła. Część promieni przechodzi przez zewnętrzne warstwy ziemskiej atmosfery, a następnie zostaje załamana i skierowana do wnętrza cienia rzucanego przez Ziemię. Po drodze światło pokonuje w atmosferze znacznie dłuższą trasę niż w ciągu dnia.
Krótsze fale, przede wszystkim niebieskie i fioletowe, są silnie rozpraszane przez cząsteczki gazów. Do powierzchni Księżyca dociera więc głównie światło o dłuższych falach, czyli czerwone i pomarańczowe. Zbliżony mechanizm, określany jako rozpraszanie Rayleigha, nadaje ciepłe barwy ziemskim wschodom i zachodom Słońca.
NASA opisuje ten efekt jako światło wszystkich wschodów i zachodów Słońca odbywających się w danej chwili wokół Ziemi, skierowane na powierzchnię Księżyca. Odcienia tarczy nie sposób jednak dokładnie przewidzieć przed rozpoczęciem zaćmienia. Zależy on od przejrzystości atmosfery oraz ilości zawieszonych w niej pyłów i aerozoli. Im więcej drobnych cząstek pochłaniających lub rozpraszających promieniowanie, tym ciemniejszy może być obraz. Księżyc przybiera zatem barwę jasnopomarańczową, miedzianą, rdzawą albo głęboko czerwoną. Jego kolor i jasność są inne podczas każdego zaćmienia, ponieważ ziemska atmosfera zachowuje się jal zmienny filtr optyczny.
Źródła: nasa.gov
