Co stało się z gwiazdą ASASSN-24fw, która zniknęła z nieba na 200 dni?

Astronomowie rozwiązali zagadkę niezwykłego zjawiska, które przez długi czas pozostawało niewyjaśnione. Chodzi o gwiazdę, która nagle niemal całkowicie straciła swój blask - i to na blisko 200 dni. ASASSN-24fw znajduje się 3200 lat świetlnych od nas i dekadami nie wyróżniała się niczym szczególnym, aż pod koniec 2024 roku przygasła do zaledwie 3 procent swojej normalnej jasności. Spadek był ekstremalny.

Początkowo naukowcy nie byli pewni, co mogło spowodować tak dramatyczne przyciemnienie. Gwiazdy potrafią zmieniać swoją jasność, ale aż tak duże i długotrwałe spadki są niezwykle rzadkie. Z czasem jednak pojawiła się najbardziej prawdopodobna hipoteza.

Za całe zjawisko odpowiada najpewniej ogromny obiekt krążący wokół gwiazdy. Może to być brązowy karzeł albo planeta o masie znacznie większej niż Jowisz. Jednak kluczowy nie jest sam obiekt, lecz to, co go otacza.

Według badaczy ciało to posiada gigantyczny system pierścieni, który można porównać do kosmicznego dysku. Gdy znalazł się on na linii między gwiazdą a Ziemią, zasłonił niemal całe jej światło. Struktura ta przypomina ogromny latający spodek, złożony z pyłu i gazu. Jest tak rozległa, że bez problemu może przyćmić swoją gwiazdę niemal całkowicie. Rozciąga się na około 0,17 jednostek astronomicznych, co jest porównywalne z połową odległości między Słońcem a Merkurym.

Takie ustawienie obiektów w przestrzeni jest wyjątkowo rzadkie, dlatego astronomowie uznają to odkrycie za niezwykle cenne. Dzięki niemu mogą badać systemy pierścieni na skalę planetarną, poza naszym kosmicznym sąsiedztwem.

Obserwacje tego typu pomagają lepiej zrozumieć, jak powstają planety i ich otoczenie, a także jak mogą wyglądać egzotyczne układy planetarne w innych częściach galaktyki.

Zespół badaczy chce teraz zmierzyć temperaturę, status ewolucyjny, skład chemiczny i wiek gwiazdy, która uległa przyćmieniu.

Naukowcy spodziewają się, że gwiazda ta znów przygaśnie za około 42-43 lata. Wówczas będzie można przeprowadzić dalsze analizy, które pozwolą dowiedzieć się więcej o tym fascynującym systemie.

Choć zagadka została w dużej mierze rozwiązana, to samo zjawisko pokazuje, jak wiele jeszcze nie wiemy o Wszechświecie.

Badanie opublikowano w czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.