Deszcz Lirydów. 21 kwietnia najstarszy rój meteorów rozświetli niebo

Lirydy to coroczny rój meteorów, który pojawia się na niebie w kwietniu, gdy Ziemia przechodzi przez strumień drobnych pyłów pozostawionych przez kometę C/1861 G1 Thatcher. Kiedy takie niewielkie cząstki wpadają w atmosferę z dużą prędkością, rozgrzewają się i zostawiają jasny ślad. To właśnie wtedy mówimy potocznie o "spadającej gwieździe".

W rzeczywistości nie spada żadna gwiazda. To mały fragment kosmicznej materii, który spala się wysoko nad Ziemią. NASA wyjaśnia, że meteory z roju Lirydów pojawiają się w okolicy gwiazdy Wega, jednej z najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba, położonej w gwiazdozbiorze Lutni.

Lirydy mają też wyjątkowo długą historię obserwacji. EarthSky wskazuje, że są jednym z najstarszych znanych rojów meteorów, a historyczne obserwacje Lirydów sięgają starożytności.

Radiant Lirydów, czyli punkt, z którego meteory zdają się "wylatywać", znajduje się w pobliżu gwiazdozbioru Lutni. Nie trzeba jednak wpatrywać się wyłącznie w jeden fragment nieba. Meteory mogą przecinać różne jego części, dlatego najlepiej położyć się wygodnie i objąć wzrokiem jak największy obszar.

Do obserwacji Lirydów nie potrzeba teleskopu ani lornetki. W tym przypadku sprzęt może wręcz przeszkadzać, bo zawęża pole widzenia. Najlepszym narzędziem są… oczy, cierpliwość i możliwie ciemne miejsce.

Standardowo, jak przy innych tego typu podniebnych spektaklach również tutaj najlepiej obserwować niebo z dala od miejskich świateł. Jeśli chodzi o porę, to przygotuj się po północy, i najlepiej do świtu, dając jednak oczom wcześniej 20-30 minut na przyzwyczajenie się do ciemności. Nie patrz co chwilę w ekran telefonu. Zabierz ciepłą kurtkę, koc lub leżak.

Najlepszy moment na obserwację w Polsce to noc z 21 na 22 kwietnia, szczególnie godziny po północy. Space.com wskazuje, że w 2026 roku najlepszy czas na Lirydy przypada na wczesny poranek 22 kwietnia. EarthSky również podaje, że najkorzystniejsze będą godziny po północy i przed świtem 22 kwietnia.

Zdjęcia spadających gwiazd są możliwe, ale wymagają trochę przygotowania. Najlepiej sprawdzi się aparat z trybem manualnym albo smartfon z trybem nocnym/pro. Przyda się statyw, szeroki kadr i długi czas naświetlania. Dla pewności możesz ustawić aparat na serię zdjęć, zamiast próbować złapać meteor pojedynczym kliknięciem. Lirydy pojawiają się nagle i znikają po chwili, dlatego większe szanse daje automatyczne wykonywanie wielu ujęć z rzędu.

Lirydy będzie można obserwować z całej Polski, o ile pozwoli na to pogoda. Najlepsze miejsca to te, które mają ciemne niebo, mało sztucznego światła i szeroki widok na horyzont. Nie trzeba jechać na drugi koniec kraju - czasem wystarczy wyjechać kilkanaście lub kilkadziesiąt kilometrów poza miasto.

Szczególnie dobre kierunki to:

• Bieszczady - jeden z najlepszych regionów w Polsce do obserwacji nocnego nieba. Mało dużych miast, rozległe przestrzenie i ciemne niebo sprawiają, że przy dobrej pogodzie można zobaczyć znacznie więcej niż z centrum miasta. Trzeba jednak pamiętać o chłodzie i zmiennej pogodzie w górach.
• Mazury i Suwalszczyzna - otwarte przestrzenie, jeziora i mniejsze zanieczyszczenie światłem dają dobre warunki do obserwacji. Warto wybrać miejsce z dala od ośrodków turystycznych i latarni.
• Pomorze i okolice wybrzeża - plaże, klify i otwarte tereny nad morzem mogą być bardzo dobrym wyborem, bo dają szeroki widok na niebo. Trzeba tylko znaleźć miejsce oddalone od kurortów i portowego oświetlenia.
• Roztocze i Podlasie - to dobre propozycje dla osób szukających spokojnych, ciemniejszych regionów. Im dalej od większych miejscowości, tym większa szansa na udaną obserwację.
• Góry Izerskie i Sudety - wysoko położone, otwarte miejsca mogą zapewnić bardzo dobre warunki. Warto jednak sprawdzić prognozę zachmurzenia, bo sama wysokość nie pomoże, jeśli niebo będzie zakryte chmurami.
• Okolice parków krajobrazowych i pól poza miastem - nie każdy musi jechać w Bieszczady. Dobra miejscówka to także polana, pole, wiejska droga, okolice jeziora albo punkt widokowy oddalony od zabudowań. Najważniejsze, by niebo nie było rozświetlone przez miasto.

W dużych miastach także można próbować, ale efekt będzie słabszy. Warszawa, Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk czy Łódź mają duże zanieczyszczenie światłem, przez co widoczne będą głównie najjaśniejsze meteory. Jeśli zależy nam na prawdziwej "nocy spadających gwiazd", najlepiej wyjechać poza aglomerację.

Na kilka dni przed maksimum prognozy trzeba traktować ostrożnie, bo kwietniowa pogoda potrafi zmienić się bardzo szybko. Według aktualnych prognoz na 21-22 kwietnia 2026 roku warunki w Polsce mogą być mieszane.

• W Warszawie 21 kwietnia prognozowane jest rosnące zachmurzenie, a 22 kwietnia chmury i słońce, przy nocnych temperaturach około 3-4°C.
• W Krakowie również zapowiadane jest częściowe słońce i wzrost zachmurzenia 21 kwietnia, a 22 kwietnia chmury i słońce, z nocami około 3°C.
• Na północy sytuacja może być nieco lepsza po samym maksimum: w Gdańsku 21 kwietnia prognozowane jest duże zachmurzenie, ale 22 kwietnia dużo słońca, przy nocnych temperaturach około 1-2°C.
• W Szczecinie 21 kwietnia przewidywane jest duże zachmurzenie, natomiast 22 kwietnia przeważnie słonecznie.
• Gorzej mogą wyglądać warunki w części górskiej. Dla Ustrzyk Górnych prognoza na 21 kwietnia wskazuje krótkotrwałe przelotne opady, a 22 kwietnia prawdopodobieństwo deszczu, przy temperaturach nocnych blisko 0-1°C.

Dla obserwatorów istotne jest, aby sprawdzić nie tylko temperaturę, ale przede wszystkim zachmurzenie piętra wysokiego i średniego. To ono decyduje, czy zobaczymy meteory. Nawet przy chłodnej nocy obserwacje mogą być udane, jeśli niebo będzie przejrzyste.