Dlaczego nauka odebrała Plutonowi status pełnoprawnej planety?
Równo dwadzieścia lat temu zmieniono podręczniki w szkołach. Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) 24 sierpnia 2006 roku zdegradowała najdalszą planetę Układu Słonecznego Plutona do zupełnie nowej kategorii planet karłowatych.
Pluton został odkryty w 1930 roku i przez dekady uznawany był za dziewiątą planetę Układu Słonecznego. Dopiero później, kiedy znaleziono podobne planety głębiej w Pasie Kuipera, status Plutona się obniżył, ponieważ przestał spełniać nową definicję planety.
Sytuacja osiągnęła punkt kulminacyjny w lipcu 2005 roku, kiedy odkryto Eris - ciało niebieskie wielkości Plutona. Nie była jednak ona planetą, więc... czy Pluton także nią nie był? Podczas spotkania IAU padły różne propozycje, nawet taka, aby zwiększyć liczbę uznanych planet do 14. Ostatecznie jednak sprecyzowano wymogi i Pluton stał się planetą karłowatą.
Dwie dekady od historycznej zmiany definicji planet. Jak Pluton stał się najsłynniejszą planetą karłowatą?
Od tej pory obiekt, który ma zostać uznany za pełnoprawną planetę, musi spełniać trzy warunki: krążyć wokół Słońca, posiadać wystarczającą masę, aby osiągnąć kształt zbliżony do kuli oraz oczyścić okolicę wokół swojej orbity - i przy tym ostatnim pojawił się problem. Przez miliardy lat, które Pluton spędził na swojej orbicie, nie zdołał oczyścić swojego sąsiedztwa i nie stał się dominujący grawitacyjnie.
Pomimo degradacji, Pluton zyskał miano największej znanej planety karłowatej w Układzie Słonecznym. Zawsze coś. Astronomowie nie przestali się nim fascynować i wciąż zadawane są pytania, jakie obiekty kryją się jeszcze za orbitą Neptuna?
Pluton nie przestaje zaskakiwać
Pluton ma średnicę zaledwie 2300 km, czyli znacznie mniejszą od naszego Księżyca. Podczas swojej podróży wokół Słońca, która trwa 247 ziemskich lat, przecina orbitę Neptuna. Kiedy sonda NASA New Horizons przeleciała obok Plutona w 2015 roku, dostarczyła zdjęcia, które pokazały, że ta planeta karłowata jest większa, niż sądzono. Jej powierzchnia także wzbudziła spore emocje, okazała się bowiem wyjątkowo zróżnicowana. Występują tam góry, doliny, kratery i lodowce.
Atmosfera Plutona jest cienka i rozrzedzona. Rozszerza się, gdy zbliża się do Słońca, i zapada się, gdy się od niego oddala. Jej głównym składnikiem jest azot, a także metan i tlenek węgla. Na Plutonie rozciąga się warstwa mgły o grubości nawet 150 kilometrów.
