Spis treści:
- Co to jest zaćmienie Księżyca?
- Jak wygląda zaćmienie Księżyca?
- Kiedy i o której będzie najbliższe zaćmienie Księżyca?
Co to jest zaćmienie Księżyca?
Zaćmienie Księżyca może wystąpić wyłącznie podczas pełni, gdy Ziemia znajduje się między Słońcem a Księżycem i ogranicza dopływ światła do jego powierzchni. Sama pełnia nie wystarcza jednak, by zjawisko pojawiało się co miesiąc. Orbita Księżyca jest nachylona o około 5 stopni względem płaszczyzny orbity Ziemi, dlatego zazwyczaj Srebrny Glob przechodzi nieco powyżej albo poniżej ziemskiego cienia. Do zaćmienia dochodzi dopiero wtedy, gdy pełnia wypada w takim miejscu orbity, że Słońce, Ziemia i Księżyc ustawiają się niemal w jednej linii.
Zobacz również:
W takiej konfiguracji Ziemia rzuca w przestrzeń dwa obszary cienia. Pierwszy to półcień, w którym światło Słońca jest tylko częściowo przesłonięte, dlatego Księżyc jedynie nieznacznie traci jasność i zmiana może być trudna do zauważenia. Znacznie wyraźniejsza jest umbra, czyli najciemniejsza część cienia, do której bezpośrednie światło słoneczne już nie dociera. Jeśli Księżyc przechodzi wyłącznie przez półcień, mamy zaćmienie półcieniowe; gdy część jego tarczy wchodzi w umbrę - częściowe, a gdy zanurza się w niej cały widoczny dysk - całkowite.
Zaćmienia Księżyca nie należą do wyjątkowo rzadkich zjawisk w skali całej planety, ale dla obserwatora w konkretnym miejscu są znacznie łatwiejsze do zobaczenia niż całkowite zaćmienia Słońca. Dzieje się tak dlatego, że zaćmienie Księżyca może być jednocześnie obserwowane z dużej części nocnej półkuli Ziemi, o ile Księżyc znajduje się w danym momencie nad horyzontem. Zaćmienie Słońca ma znacznie mniejszy zasięg, ponieważ cień Księżyca przesuwa się po stosunkowo wąskim pasie powierzchni naszej planety. Oznacza to, że z jednego miasta można w ciągu życia zobaczyć wiele zaćmień Księżyca, podczas gdy na całkowite zaćmienie Słońca w tym samym miejscu czasem trzeba czekać dziesiątki albo nawet setki lat.
Zobacz również:
Jak wygląda zaćmienie Księżyca?
Początek zaćmienia Księżyca jest zwykle mało widowiskowy. Gdy tarcza wchodzi w półcień Ziemi, nie znika żaden jej fragment, a jedynie stopniowo spada jasność, dlatego pierwszą fazę łatwo przeoczyć. Wyraźna zmiana zaczyna się dopiero po wejściu Księżyca w najciemniejszą część ziemskiego cienia. Na jasnej tarczy pojawia się wtedy ciemny, zaokrąglony obszar, który z każdą minutą obejmuje coraz większą powierzchnię.
Zobacz również:
Podczas zaćmienia częściowego fragment Księżyca przez cały czas pozostaje bezpośrednio oświetlony przez Słońce. Im głębsze jest zjawisko, tym mniejszy staje się ten jasny skrawek, a większa część tarczy znajduje się w cieniu. Nie oznacza to jednak, że zaćmiony obszar robi się całkowicie czarny. Część światła słonecznego przechodzi przez ziemską atmosferę, w której krótsze fale, głównie niebieskie, są silniej rozpraszane, natomiast czerwone i pomarańczowe docierają dalej i mogą oświetlić powierzchnię Księżyca.
Właśnie dlatego podczas głębokiego zaćmienia tarcza może przybrać rdzawy, miedziany albo ciemnoczerwony odcień, którego intensywność zależy m.in. od stanu ziemskiej atmosfery. Do obserwacji nie są potrzebne okulary ochronne ani specjalne filtry, ponieważ na to zjawisko można bezpiecznie patrzeć gołym okiem. Lornetka i teleskop również nie są konieczne, ale mogą ułatwić dostrzeżenie granicy ziemskiego cienia i szczegółów powierzchni Księżyca.
Zobacz również:
Kiedy i o której będzie najbliższe zaćmienie Księżyca?
Po zaćmieniu Słońca z 12 sierpnia, które w Polsce było widoczne tylko częściowo, w nocy z 27 na 28 sierpnia nastąpi głębokie częściowe zaćmienie Księżyca. W maksimum niemal cały Księżyc znajdzie się w cieniu Ziemi - około 96,2 proc. powierzchni jego tarczy będzie pogrążone w umbrze. Formalnie nie będzie to więc zaćmienie całkowite, ale na niebie pozostanie jedynie niewielki jasny fragment tarczy.
Zobacz również:
W Polsce zjawisko rozpocznie się nad ranem 28 sierpnia. Faza półcieniowa zacznie się około godz. 3:23, jednak początkowo Księżyc tylko lekko straci jasność i zmiana może być trudna do zauważenia. Znacznie ciekawiej zrobi się około 4:33, gdy rozpocznie się faza częściowa i na tarczy pojawi się wyraźna granica ziemskiego cienia. Od tego momentu zacieniony obszar będzie stopniowo się powiększał, ale jednocześnie Księżyc będzie szybko zbliżał się do zachodniego horyzontu.
W Warszawie najlepszy widoczny etap przypadnie około 5:37, a mniej więcej osiem minut później Księżyc zajdzie; na zachodzie Polski pozostanie nad horyzontem nieco dłużej. Warunki będą jednak z każdą minutą coraz trudniejsze, ponieważ Słońce wzejdzie około 5:40, więc końcówka obserwacji przypadnie już na wyraźnie rozjaśniające się niebo. Globalne maksimum nastąpi około 6:12 czasu polskiego, kiedy w naszym kraju Księżyc będzie już pod horyzontem.
