Odkryto najstarsze giganty we wszechświecie. Naukowcy są zaskoczeni ich potężną siłą
Kwazary należą do najjaśniejszych i najbardziej energetycznych obiektów we wszechświecie, zasilanych przez supermasywne czarne dziury pożerające materię w centrach galaktyk. Ich ekstremalna jasność sprawia, że są widoczne z ogromnych odległości kosmicznych.
Badacze odkryli 31 najstarszych jak dotąd kwazarów. Dwa z nich to najwcześniejsze zaobserwowane dotąd w historii kosmosu. Emitowały światło biliona słońc, gdy Wszechświat miał zaledwie 670 milionów lat, czyli zaledwie 5 proc. jego obecnego wieku.
- Te obiekty dostarczają najlepszych wskazówek do zrozumienia, jak powstają supermasywne czarne dziury - powiedział współautor Joseph Hennawi. - Te potwory, ważące miliardy razy więcej niż masa naszego Słońca, w jakiś sposób istniały już w początkach istnienia wszechświata. Nie rozumiemy jeszcze dokładnie, jak tak szybko i masywnie urosły.
Przełomowe odkrycia astronomów
Astronomowie od dziesięcioleci poszukują pierwszych kwazarów we Wszechświecie. Obiekty te ujawniają, co działo się w początkach istnienia kosmosu, w tym, jak uformowały się pierwsze supermasywne czarne dziury i galaktyki.
Jednak kwazary sprzed około 770 milionów lat po Wielkim Wybuchu są niezwykle rzadkie i trudne do wykrycia. Niewiele galaktyk urosło do tego stopnia, że mogły utworzyć kwazar. Nawet wtedy łatwo je pomylić z sygnałami pochodzącymi z gwiazd położonych bliżej nas, a ich światło jest słabe. Poza tym rozciąga się od ultrafioletu do bliskiej podczerwieni przez ekspansję kosmiczną, wpadając w zakres, w którym atmosfera Ziemi świeci jasno, zagłuszając słabe sygnały. Aby je obserwować, trzeba uzyskać widok z kosmosu.
Odkąd w 2023 roku ESA wystrzeliła teleskop kosmiczny Euclid, obserwuje on Wszechświat bez zakłóceń. W tym roku opublikowano zebrane dane.
W ramach programu Euclid Wide Survey odkryto 31 nowych kwazarów z wczesnego wszechświata. Spośród nich 14 ma przesunięcie ku czerwieni równe lub większe niż 7, co oznacza, że powstały podczas pierwszych 770 mln lat istnienia Wszechświata.
Jak powstały supermasywne czarne dziury?
Przeprowadzono analizy jednego z nowo odkrytych kwazarów, które wykazały, że znajdował się w wypełnionej pyłem i gazem galaktyce, w której intensywnie powstawały nowe gwiazdy, co sugeruje, jak mogła wyglądać galaktyka macierzysta wczesnej supermasywnej czarnej dziury.
Teraz naukowcy chcą przesunąć granicę odległości jeszcze dalej i znaleźć pierwszy kwazar, który powstał w ciągu pierwszych 630 milionów lat istnienia wszechświata.
