Całkowite zaćmienie Słońca potrafi zmienić dzień w noc i zobaczymy to (w Polsce częściowo) 12 sierpnia. Ale skrywa ono jeszcze jedno, znacznie mniej znane zjawisko. Tuż przed całkowitą fazą i chwilę po niej po ziemi oraz ścianach budynków mogą przesuwać się wąskie, ciemne pasma oddzielone jaśniejszymi przestrzeniami. Wyglądają jak fale światła i cienia. Naukowcy nazywają je pasmami cieni (shadow bands) i wciąż nie wiedzą dokładnie, skąd się biorą.
Istnieją dwie główne hipotezy, ale żadna nie daje ostatecznej odpowiedzi.
Światło zdradza coś zaskakującego
Pasma cieni mogą powstawać przez turbulencje atmosfery, czyli nieregularne ruchy powietrza. W 2017 roku Turnshek wraz ze studentami sprawdził tę teorię. Detektory światła umieszczono na ziemi i na balonie 25 km nad ziemią.
Gdyby odpowiadała za to wyłącznie atmosfera, sygnał powinien pojawić się na ziemi, ale nie na dużej wysokości. Stało się jednak inaczej. W obu miejscach wykryto sygnał o częstotliwości 4,5 Hz.
- Zobaczyliśmy ten efekt nad atmosferą i na ziemi, co oznaczało, że główna teoria dotycząca pasm cieni może być błędna w tym sensie, że nie była jedynym wyjaśnieniem pasm cieni - powiedział prof. David Turnshek z University of Pittsburgh, który bada zjawisko.
Zjawisko może mieć więc związek z dyfrakcją i interferencją, czyli zachowaniem fal światła napotykających przeszkodę. Krawędź Księżyca mogłaby działać podobnie do krawędzi noża, tworząc jasne i ciemne pasy.
Kolejna próba nie dała odpowiedzi
Eksperyment powtórzono w Teksasie. Wykorzystano czulsze detektory, ale zachmurzenie pokrzyżowało plany. Pomiary z samolotu w Vermont również nie wykazały sygnału 4,5 Hz. Wyniki pozostały więc niejednoznaczne.
- W skomplikowanych sytuacjach w nauce często zdarza się, że dwie rzeczy są prawdziwe jednocześnie i wspólnie przyczyniają się do powstania zjawiska - zauważył Turnshek.
Pasma cieni są łatwe do przeoczenia. Gordon Telepun, obserwator zaćmień, radzi szukać ich na gładkim, jasnym tle, na przykład na białej kartce. Być może obserwacje miłośników zaćmień pozwolą wyjaśnić tę niezwykłą zagadkę światła.
