W skrócie
- Fundacja Nauka. To lubię zaproponowała przemianę likwidowanej kopalni "Wujek" w Katowicach na Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego i Centrum Technologii Kosmicznych, aby stworzyć nowe miejsca pracy i zatrzymać lokalnych specjalistów.
- Projekt przewiduje wykorzystanie podziemnych przestrzeni kopalni do realistycznych symulacji warunków księżycowych i marsjańskich, prowadzenia badań z zakresu astrobiologii oraz testów technologii kosmicznych i wojskowych.
- Adaptacja infrastruktury wiąże się z wyzwaniami technicznymi, ale realizacja koncepcji może wzmocnić pozycję Śląska jako strategicznego ośrodka sektora kosmicznego w Europie Środkowo-Wschodniej.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
"Od węgla do gwiazd". Nowa tożsamość Śląska
Koncepcja "od węgla do gwiazd", opracowana przez Tomasza Rożka i Krzysztofa Kurdyłę z Fundacji Nauka. To Lubię, zakłada nadanie zamykanej Kopalni Węgla Kamiennego "Wujek" zupełnie nowej tożsamości. W miejscu, gdzie kończy się era wydobycia węgla kamiennego, rozwijać się mają innowacje i wysokie technologie.
Projekt zakłada budowę nowoczesnej infrastruktury, a także niesie ze sobą ogromną szansę społeczną. Planowane jest przekwalifikowanie byłych pracowników kopalni, którzy mogliby znaleźć zatrudnienie jako technicy laboratoryjni, operatorzy robotów czy specjaliści ds. utrzymania infrastruktury kosmicznej. Pozwoli to na zachowanie cennych, lokalnych kompetencji górniczych w nowej branży.
Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego i Centrum Technologii Kosmicznych mają również zatrzymać odpływ młodych, ambitnych mieszkańców Śląska, oferując im atrakcyjne wyzwania zawodowe na miejscu.
Zobacz również:
Podziemne laboratorium i poligon w kopalni "Wujek"
Projekt zakłada pełne wykorzystanie podziemnych wyrobisk kopalni, a dokładnie - bezpiecznego pokładu szkoleniowego. W przeciwieństwie do sterylnych, tradycyjnych laboratoriów kopalnia oferuje "brudne" środowisko testowe. Pył, brak sygnału GPS, ekstremalna izolacja oraz stres pozwalają na niezwykle realistyczne odtworzenie warunków panujących na Księżycu czy Marsie.
Podziemna strefa ma zostać podzielona na kilka obszarów funkcjonalnych. Pierwszym z nich jest Podziemny Habitat Analogowy. Będzie to zamknięta przestrzeń złożona z wewnętrznych modułów bazy oraz zewnętrznych stref EVA (do symulacji spacerów kosmicznych poza pojazdem). Miejsce to posłuży do prowadzenia zaawansowanych badań nad psychologią izolacji i systemami podtrzymywania życia w warunkach całkowitego odcięcia od świata zewnętrznego.
Kolejny obszar stanowić mają kosmiczne poligony badawcze. To przestrzenie służące do testowania łazików, robotów i autonomicznych maszyn górniczych w trudnym terenie. Będą tam również rozwijane technologie ISRU, czyli wydobywania surowców na miejscu. Poligon zapewni także miejsce dla testów technologii wojskowych i dual-use (podwójnego zastosowania), które ze względu na swoją specyfikę będą wolne od restrykcji związanych z samymi symulacjami misji kosmicznych.
W podziemiach rozwijać się ma również astrobiologia z prawdziwego zdarzenia. W tej strefie prowadzone będą badania nad rolnictwem wertykalnym oraz hydroponiką w zamkniętym obiegu. Opanowanie tych technologii jest niezbędne dla przetrwania astronautów podczas przyszłych, wieloletnich misji kosmicznych.
Naziemne centrum innowacji i wieża mikrograwitacyjna w szybie kopalni
Strefa powierzchniowa odmienionej Kopalni "Wujek" ma przybrać charakter hybrydowy, łączący naukę, biznes i edukację. W jej skład wejdzie Centrum Budowy Satelitów wyposażone w laboratoria wibracyjne, radiacyjne i termiczno-próżniowe (TVAC), zdolne do testowania sprzętu o masie do 1000 kg. Obok powstanie Park Technologiczny dla startupów oraz interaktywne Centrum Nauki popularyzujące dziedziny STEM i wiedzę o kosmosie wśród odwiedzających.
Niezwykle innowacyjnym elementem ma być Wieża Mikrograwitacyjna. Dzięki wykorzystaniu głębokich szybów kopalnianych i zastosowaniu specjalnej katapulty możliwe byłoby uzyskanie rekordowo długich czasów stanu nieważkości i symulowanie grawitacji Księżyca, co stanowiłoby unikatowe rozwiązanie na skalę europejską.
Katowice jako strategiczny punkt dla sektora kosmicznego
Autorzy raportu - Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła - zaznaczają, że dokument nie stanowi jeszcze studium wykonalności, a wdrożenie pomysłów wymaga specjalistycznych badań. Adaptacja kopalni węgla w Katowicach niesie za sobą spore wyzwania, jako że jest to obiekt bardziej dynamiczny niż stabilne kopalnie soli czy rud metali. Głównym problemem do opanowania na pokładzie szkoleniowym będzie kontrola wilgotności. Części, w których nie uda się jej opanować, zostaną przeznaczone na naturalne poligony dla robotyki.
Innym wyzwaniem są występujące wstrząsy górotworu, które mogą wpływać na precyzyjną aparaturę czy konstrukcję wieży mikrograwitacyjnej. Z drugiej strony sejsmiczność ta staje się wręcz atutem, bowiem pozwala testować odporność baz kosmicznych i psychikę astronautów na wstrząsy sejsmiczne, które realnie występują na Marsie i Księżycu, o czym niejednokrotnie pisaliśmy już w GeekWeeku.
Inicjatywa ta doskonale współgra ze światowym trendem "New Space" oraz z faktem, że Polska coraz mocniej angażuje się w przedsięwzięcia Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Niewątpliwie w projekt mogłaby zostać zaangażowana Polska Agencja Kosmiczna (POLSA), choć nie ma jeszcze na ten temat potwierdzonych informacji. Realizacja tego śmiałego planu pozwoliłaby uniknąć kosztownych testów polskich technologii za granicą i uczyniłaby ze Śląska strategiczny punkt dla sektora kosmicznego w Europie Środkowo-Wschodniej.
