Spis treści:
- Jak wygląda zaćmienie Słońca w zależności od jego fazy?
- Zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026. Jak będzie wyglądać w Polsce i Europie?
- Czego doświadcza przyroda podczas całkowitego zaćmienia Słońca?
Jak wygląda zaćmienie Słońca w zależności od jego fazy?
Zaćmienie Słońca samo w sobie jest zjawiskiem niezwykle spektakularnym. Kilkuminutowe ciemności w środku dnia może wywołać dreszcz emocji. Warto jednak wiedzieć, że samemu zaćmieniu towarzyszą inne zjawiska, na które warto zwrócić uwagę. Jak wyglądają poszczególne fazy całkowitego zaćmienia Słońca?
W pierwszej fazie, zwanej fazą pierwszego kontaktu, rozpoczyna się częściowe zaćmienie Słońca. Tarcza Księżyca delikatnie nasuwa się na Słońce. W miarę upływu czasu gwiazda jest przysłonięta w 70-80 proc. i staje się charakterystycznym ostro zakończonym rogalem. Można wówczas zauważyć zmiany w natężeniu światła. Krajobraz nabiera charakterystycznej srebrzysto-szarej barwy. Moment ten rozpoznamy także po rzucanym przez Słońce cieniu, któremu towarzyszy efekt tzw. camera obscura. Światło przechodzące przez szczeliny między liśćmi drzew rzuca na ziemię tysiące małych obrazów przysłoniętego Słońca.
Zobacz również:
Druga faza, tzw. faza drugiego kontaktu, rozpoczyna całkowite zaćmienie Słońca. Kulminacją jest zasłonięcie tarczy Słońca przez Księżyc. Na kilkadziesiąt sekund przed tym zjawiskiem można zauważyć perły Baily'ego na krawędzi tarczy słonecznej. Zjawisko to powstaje na skutek przepuszczania ostatnich promieni słonecznych. Po raz pierwszy zostało opisane przez angielskiego astronoma Francisa Baily'ego. Sto lat wcześniej inny astronom Edmund Halley również zauważył to zjawisko. Jego zdaniem perły tworzą się z powodu przenikania światła słonecznego przez nierówności skorupy ziemskiego satelity - liczne kratery i góry.
Kiedy Słońce zostaje całkowicie przysłonięte przez Księżyc, jest to jedyny moment, w którym można zobaczyć koronę słoneczną - zewnętrzną, zjonizowaną atmosferę naszej gwiazdy. Tworzą je różowe i purpurowe obłoki unoszące się wokół ciemnej tarczy Księżyca.
Podczas całkowitego zaćmienia Słońca na moment gaśnie światło. Nad głową obserwatorów na ciemnym niebie pojawiają się najjaśniejsze planety i gwiazdy. Warto jednak zwrócić uwagę na horyzont, na którym pojawia się pomarańczowo-różowy pas, będący efektem rozproszonego światła słonecznego spoza pasu całkowitego zaćmienia. To jedyny moment, w którym można obserwować świt, który obejmuje cały horyzont, 360 stopni wokół obserwatora. Najlepiej widać go na morzu, gdzie horyzont nie jest niczym przysłonięty.
Ruch Ziemi i Księżyca nieubłaganie jednak kończy fazę całkowitego zaćmienia, po której następuje faza trzeciego i czwartego kontaktu. Nasz satelita ześlizguje się z tarczy słonecznej, a niebo ponownie rozjaśnia Słońce.
Zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026. Jak będzie wyglądać w Polsce i Europie?
Zaćmienie Słońca 12 sierpnia nastąpi zaledwie dwa dni po tym, jak nasz satelita osiągnie perygeum - czyli punkt orbity najbliższy Ziemi. Jego tarcza będzie zatem dostatecznie duża, aby całkowicie zasłonić Słońce.
Pas całkowitego zaćmienia będzie przebiegał przez północną część Syberii, pokryje wschodnią część Grenlandii, zachodnią Islandię przejdzie przez północny Atlantyk i Europę, pokrywając północną część Półwyspu Iberyjskiego. Zakończy się w rejonie Archipelagu Balearów w momencie zachodu Słońca nad Morzem Śródziemnym.
Zobacz również:
Punkt maksymalnego zaćmienia zlokalizowany będzie na zachodnich wybrzeżach Islandii, gdzie faza całkowitego zaćmienia potrwa 2 minuty i 18 sekund. Ze względu na duże zachmurzenie w Islandii panujące o tej porze roku, lepszym punktem obserwacyjnym mogą okazać się hiszpańskie miasta takie jak A Coruña, Oviedo, León, Bilbao, Saragossa, Burgos oraz Walencja, gdzie jest bardzo duże prawdopodobieństwo, że nieba nie pokryje żadna chmura.
A jak zaćmienie Słońca będzie wyglądało w Polsce? Na terenie naszego kraju będziemy mogli obserwować częściowe zaćmienie Słońca. Jego punkt kulminacyjny nastąpi tuż przed zachodem Słońca. Głębokość zaćmienia będzie zależała od miejsca obserwacji. W największym stopniu - 86 proc. - tarcza Księżyca zasłoni Słońce w Wałbrzychu. Nieco mniej we Wrocławiu, Zielonej Górze czy Szczecinie.
Najmniej szczęścia będą mieli mieszkańcy Polski południowo-wschodniej. W Bieszczadach będzie można oglądać, jak tarcza słoneczna znika jedynie w 54 proc. W Krakowie Słońce zostanie zasłonięte w 64 proc. Punkt kulminacyjny nastąpi o 19:56, a Słońce za horyzontem zniknie częściowo zasłonięte przez Księżyc.
Czego doświadcza przyroda podczas całkowitego zaćmienia Słońca?
W dniu zaćmienia 12 sierpnia większość z nas z ciekawością spojrzy w niebo. Jak jednak całkowite zaćmienie słońce wpływa na przyrodę i zwierzęta? Okazuje się, że kilkuminutowy mrok w środku dnia dla większości zwierząt oznacza noc. Ptaki początkowo zaczynają głośno śpiewać, jak mają to w zwyczaju wieczorem, aby po chwili całkowicie zamilknąć. W trzeciej fazie całkowitego zaćmienia ich śpiew ponownie można usłyszeć. Tak właśnie śpiewają o wschodzie.
Podczas tych kilkuminutowych ciemności na niebie można dostrzec nietoperze i usłyszeć pohukiwanie sowy. Podobne zachowanie obserwuje się wśród owadów. Pszczoły miodne zbierają pył do ostatniej chwili, jednak w momencie całkowitego zaćmienia natychmiast siadają na roślinach, przerywając zbieranie pyłku. Aktywizują się z kolei owady o nocnym trybie życia - komary, świerszcze i niektóre ćmy.
