Kraków zbuduje nową Filharmonię. 1900 miejsc i schron pod ziemią

Kraków wreszcie domyka temat, który ciągnął się przez dekady. Wybrano projekt nowej siedziby Filharmonia im. Karola Szymanowskiego w Krakowie, a wraz z nim wizję miejsca, które ma zmienić sposób myślenia o muzyce w mieście. Nowy gmach powstanie w Grzegórzkach, między al. Powstania Warszawskiego a al. Pokoju, i ma stać się jednym z najważniejszych punktów na kulturalnej mapie regionu.

Do rywalizacji stanęło 77 pracowni z całego świata, a w finale znalazło się pięć koncepcji. Ostatecznie zwyciężyło krakowskie biuro K. Ingarden, J. Ewy Architekci, znane m.in. z realizacji ICE. Ich projekt jury uznało za spójne połączenie formy, funkcji i ekonomii, a jednocześnie propozycję obiektu o wyraźnym znaczeniu miastotwórczym.

- Racjonalność była dla nas motywem przewodnim. (…) Organizatorzy konkursu dobrze wiedzieli, czego oczekują, jakiego typu akustyki oczekują. (…) Dużo przeszkleń ma pokazywać, że filharmonia, jako przestrzeń publiczna, jest miejscem transparentnym. (…) To obiekt, do którego słuchacze przychodzą na koncert, ale w czasie przerwy muszą mieć okazję do spotkania, wymiany opinii, zabawy - mówił arch. Krzysztof Ingarden.

Zwycięzcy otrzymają 170 tys. zł oraz zaproszenie do negocjacji na opracowanie pełnej dokumentacji projektowej. Drugie miejsce zajęła pracownia gmp z Berlina, a trzy równorzędne wyróżnienia trafiły do zespołów z Polski i Portugalii.

Nowa filharmonia to inwestycja, na którą, jak podkreślają samorządowcy, czekano ponad 80 lat. Obecna siedziba, mieszcząca się w dawnym Domu Katolickim z 1931 roku, nigdy nie była projektowana z myślą o muzyce. Przez lata melomani przywykli do tego, że koncertom towarzyszy dźwięk przejeżdżających tuż obok tramwajów.

W budżecie województwa na realizację inwestycji zabezpieczono około 450 mln zł. Nowy obiekt ma zapewnić warunki odpowiadające współczesnym standardom światowych sal koncertowych i umożliwić rozwój działalności artystycznej oraz organizację wydarzeń o międzynarodowej randze.

Projekt zakłada powstanie dużej sali koncertowej dla około 1900 słuchaczy, sali kameralnej na 300 osób oraz foyer mogącego pomieścić nawet 2500 gości. Uzupełnieniem będą sale prób, studio nagrań, zaplecze techniczne i przestrzenie konferencyjne.

Jednym z kluczowych elementów koncepcji jest akustyka, opracowana we współpracy z renomowanymi specjalistami. Układ dużej sali przewiduje dwa poziomy balkonów i szerokie powierzchnie ścian, które sprzyjają wybrzmiewaniu dźwięku. Balkony na najwyższym poziomie są odsunięte od ścian i lekko opadają w stronę sceny, co poprawia widoczność.

Sąd Konkursowy zwrócił uwagę również na oryginalny układ sal ćwiczeń oraz dobrze zaplanowaną logistykę budynku. Całość ma tworzyć przestrzeń nie tylko dla koncertów, ale też codziennego funkcjonowania instytucji i jej publiczności.

W projekcie pojawia się także element, który jeszcze niedawno nie kojarzył się z architekturą kultury. Nowy gmach ma pełnić funkcję miejsca bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych.

- Planujemy, by obiekt w razie potrzeby mógł pełnić rolę tymczasowego schronienia dla mieszkańców. Takie miejsce czasowego schronienia zostanie zaprojektowane i wykonane pod tym obiektem. To musi być bezpieczne miejsce dla mieszkańców Małopolski - mówił marszałek Łukasz Smółka.

To rozwiązanie wpisuje się w szerszy trend projektowania budynków publicznych jako infrastruktury odpornej na sytuacje nadzwyczajne. W przypadku krakowskiej filharmonii oznacza to połączenie funkcji kulturalnej z realnym zapleczem bezpieczeństwa.

Rozstrzygnięcie konkursu kończy jeden z najważniejszych etapów przygotowań. Teraz przed inwestorem i projektantami stoi zadanie najtrudniejsze: przełożenie ambitnej koncepcji na rzeczywistość. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, nowa filharmonia może zostać ukończona na przełomie 2031 i 2032 roku.

Źródło: Filharmonia Krakowska, Architektura Murator