W skrócie
- Przedstawiciele pokolenia Z spędzają średnio cztery i pół godziny dziennie, słuchając muzyki lub podcastów, co stało się ich codziennym nawykiem podczas rutynowych zajęć.
- Stałe używanie słuchawek tworzy barierę w relacjach społecznych i utrudnia nawiązywanie kontaktów z otoczeniem, co zdaniem ekspertów pogłębia poczucie samotności.
- Ciągłe stymulowanie umysłu dźwiękami uniemożliwia ćwiczenie uważności i mierzenie się z własnymi myślami, co sprawia, że trudne emocje powracają ze zdwojoną siłą w ciszy.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Słuchawki pomagają odciąć się od otoczenia
Młodzi ludzie spędzają obecnie ogromną część każdego dnia ze słuchawkami w uszach lub słuchając nagrań bezpośrednio z głośników telefonów. Z danych Edison Research wynika, że osoby w wieku od 13 do 34 lat poświęcają na słuchanie muzyki, podcastów czy innych treści audio średnio 4,5 godziny dziennie. Co więcej, przedstawiciele Spotify ujawnili, że aż 56 proc. globalnych odtworzeń w tej platformie między styczniem a listopadem 2025 r. pochodziło właśnie od przedstawicieli pokolenia Z.
Zjawisko to stało się powszechnym nawykiem, który towarzyszy młodym ludziom podczas wykonywania niemal wszystkich rutynowych czynności. Atira Gali, 24-letnia mieszkanka Nowego Jorku, do połowy listopada ubiegłego roku przesłuchała ponad 33,5 tys. minut muzyki. Urządzenia audio towarzyszą jej w drodze do pracy w wydawnictwie, podczas wykonywania obowiązków służbowych, wykonywania prac domowych i przygotowań do snu. "Nie mogę nawet pozmywać naczyń bez słuchawek, bo po prostu się nudzę" - powiedziała w rozmowie z CNN.
Z danych SSRS i badania Share of Ear wynika, że grupa wiekowa 35-54 lata przeznacza na słuchanie treści średnio 4 godziny i 3 minuty dziennie, a osoby powyżej 55 lat słuchają przez 3 godziny i 17 minut. Obejmuje to zarówno tradycyjne radio, streaming muzyczny, jak i podcasty czy audiobooki.
Eksperci zwracają jednak uwagę, że stałe odcinanie się od otoczenia może nieść ze sobą poważne konsekwencje psychologiczne i społeczne, utrudniając budowanie relacji oraz samoregulację emocjonalną.
Rośnie poczucie samotności. Nikt ze sobą nie rozmawia
Choć zakładanie słuchawek rzadko wynika z celowej chęci zignorowania otoczenia, w praktyce tworzy wyraźną barierę dla osób z zewnątrz. Stałe pozostawanie w własnym świecie dźwięków sprawia, że mijający nas ludzie rzadziej podejmują próbę nawiązania jakiegokolwiek kontaktu. W efekcie odizolowani użytkownicy tracą szansę na przelotne, ale niezwykle istotne interakcje z otoczeniem.
"Ludzie używają słuchawek, aby osłonić się przed innymi ludźmi" - zauważyła dr Gloria Mark, prof. informatyki na University of California w Irvine. Z kolei dr Richard Davidson z University of Wisconsin-Madison szacuje, że obecnie nawet 90 proc. studentów przemieszczających się po kampusie nosi słuchawki, co jeszcze dekadę temu było zjawiskiem niespotykanym. "Jedną z niesamowitych możliwości, jakie daje edukacja uniwersytecka, jest poznawanie ludzi, którzy często różnią się od nas i pochodzą z różnych środowisk" - wyjaśnia psycholog. "Jeśli chodzą ze słuchawkami, nikt z nich ze sobą nie rozmawia".
Brak gotowości do otwarcia się na otoczenie widać również w codziennych sytuacjach, takich jak oczekiwanie w kolejce w kawiarni. Młodzi ludzie niemal automatycznie sięgają po telefony i słuchawki, by uniknąć bezczynności i nawiązywania kontaktu wzrokowego czy uśmiechu do osób stojących obok. Działanie to, choć wydaje się niegroźne, może nasilać poczucie samotności, które dotyka obecnie nawet 1 na 5 Amerykanów.
Chwilowa ucieczka od własnych myśli
Ciągłe stymulowanie umysłu dźwiękami odbiera ludziom zdolność do przebywania w ciszy i mierzenia się z własnymi myślami. Eksperci wskazują, że umiejętność znoszenia nudy i pozwalanie myślom na swobodne płynięcie jest ważnym elementem higieny psychicznej. Współczesna technologia sprawia jednak, że rozwiązanie problemu nudy znajduje się zawsze na wyciągnięcie ręki, a umysł jest niemal przez cały dzień czymś rozproszony.
24-letnia Annabel Franklin zauważyła ten problem po obejrzeniu serialu z początku lat 2000., gdzie bohaterka po prostu siedziała na ławce i rozglądała się wokół. "To coś, czego nikt dzisiaj by nie zrobił" - skomentowała w rozmowie z CNN. "Nie pamiętam, kiedy ostatnio widziałam kogoś, kto tak po prostu zawiesił wzrok w przestrzeni i zwyczajnie siedział sam ze swoimi myślami".
Próby zagłuszania ciszy muzyką lub podcastami mogą stanowić jedynie tymczasową strategię radzenia sobie z niechcianymi emocjami czy gonitwą myśli. "Są one skuteczne w danej chwili, ale nie są skuteczne na stałe" - tłumaczy dr Richard Davidson. Badacz ostrzega, że gdy odtwarzacz milknie, trudne emocje powracają ze zwielokrotnioną siłą, co czyni z ucieczki w dźwięki obietnicę bez pokrycia.
Z badań z 2010 r. wynika, że dorosły człowiek spędza około 47 proc. swojego czasu w ciągu dnia na myśleniu o rzeczach innych niż te, które aktualnie robi. Zrezygnowanie ze stałego rozpraszacza w postaci słuchawek pozwala wzmocnić zdolność do bycia tu i teraz oraz - choć początkowo może wydawać się to kontrintuicyjne - uchronić się przed przejęciem kontroli nad nami przez własne, natrętne myśli.
Wymaga to jednak podjęcia pewnego wysiłku, np. w postaci treningu uważności i zaakceptowania faktu, że myśli nie są faktami i że nie musimy im zawsze wierzyć.
Co się dzieje, gdy pokolenie Z odkłada słuchawki?
Niektórzy użytkownicy zaczynają dostrzegać ujemne strony swojego przyzwyczajenia i decydują się na eksperymenty polegające na odstawieniu sprzętu audio. Choć słuchanie ulubionych utworów ułatwia znoszenie nielubianych obowiązków czy codziennych dojazdów, to rezygnacja z nich na jakiś czas pozwala na ponowne odkrycie otaczającego świata.
Atira Gali postanowiła sprawdzić, jak zmieni się jej postrzeganie otoczenia, jeśli zrezygnuje ze słuchawek podczas drogi do pracy. Chciała przekonać się, czy brak muzyki pozwoli jej poczuć się bardziej obecną w świecie i lepiej rozpocząć dzień. Efekty tej prostej zmiany pojawiły się natychmiast po rozpoczęciu próby.
Już dwa dni po rozpoczęciu eksperymentu Gali zauważyła w swojej okolicy cztery banery informujące o otwarciu nowych sklepów. "Nie zauważyłam ich, mimo że dosłownie codziennie chodzę tą samą drogą" - powiedziała. "Myślę, że gdy mam nałożone słuchawki, po prostu idę z opuszczoną głową".
Eksperymenty tego typu pokazują, jak wiele codziennych bodźców i potencjalnych możliwości nawiązania relacji umyka nam przez stałe korzystanie ze słuchawek. Świadome rezygnowanie z dodatkowych bodźców dźwiękowych, choćby na krótki czas w trakcie dnia, może pomóc w osiąganiu uważności i ułatwić budowanie naturalnych więzi z innymi ludźmi.













