Spis treści:
- Ile myśliwców F-35 ma Polska?
- Ile kosztuje samolot F-35?
- F-35. Prędkość i inne dane techniczne myśliwca
- Ile kosztuje godzina lotu F-35?
- F-35 vs F-22 Raptor. Czym się różnią?
- Czym F-35 różni się od F-16?
Ile myśliwców F-35 ma Polska?
Pod koniec maja 2026 r. do 32. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Łasku dotarły pierwsze trzy polskie myśliwce F-35A. Stanowią one początek większego programu modernizacyjnego polskiego lotnictwa wojskowego. Maszyny te zostały oficjalnie przyjęte do służby w Siłach Zbrojnych RP podczas uroczystej ceremonii w Łasku, w której uczestniczyli prezydent Karol Nawrocki oraz minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Przeloty nad Gdańskiem, Warszawą i Krakowem, zorganizowane 12 czerwca w ramach akcji "Powitanie z Polską", stanowiły symboliczne zapoznanie obywateli z nową platformą.
Do końca bieżącego roku do kraju ma przylecieć jeszcze 11 egzemplarzy. Oznacza to, że łącznie w Polsce znajdzie się wtedy 14 samolotów F-35. Pierwszy polski F-35 (nazwany oficjalnie "Husarz") zjechał z linii produkcyjnej zakładów Lockheed Martin już w sierpniu 2024 r. i służył do szkolenia pilotów. Całe zamówienie obejmuje 32 myśliwce 5. generacji, a harmonogram zakłada zakończenie wszystkich dostaw do końca 2029 r.
Polskie F-35 dostarczane są w najnowszej dostępnej konfiguracji Block 4 opartej na pakiecie Technical Refresh-3 (TR-3). Obecnie maszyny te operują na oprogramowaniu w wersji 40P01, które umożliwia realizację lotów szkoleniowych. Wstępna gotowość operacyjna (IOC) polskiej floty planowana jest na lata 2027-2028, zaś pełną gotowość operacyjną (FOC) samoloty mają osiągnąć w 2030 r., po przejściu na docelowe oprogramowanie bojowe 42P01.
Zobacz również:
Ile kosztuje samolot F-35?
Polska zakupiła 32 myśliwce F-35A od rządu Stanów Zjednoczonych w ramach umowy podpisanej 31 stycznia 2020 r. Całkowity koszt tego kontraktu wyniósł 4,6 mld dolarów (ok. 16,87 mld zł według dzisiejszego kursu) netto. Kwota ta obejmuje nie tylko same samoloty, ale również niezbędny pakiet szkoleniowy dla pilotów i personelu naziemnego oraz zapas rezerwowych silników Pratt & Whitney F135.
Wycena jednostkowa pojedynczego samolotu w polskim kontrakcie jest ściśle powiązana z zakupem całego systemu wsparcia logistycznego, szkoleniowego i infrastrukturalnego. Choć cena samego "gołego" płatowca F-35A w amerykańskich transzach produkcyjnych wynosi średnio ok. 80-85 mln dolarów, to pełny koszt pozyskania maszyny wraz z pakietem logistycznym (tzw. program cost) w formule FMS (Foreign Military Sales) wynosi w przypadku Polski 143,7 mln dolarów (ponad 527 mln zł) za jeden kompletny system bojowy.
Inwestycja ta ma przynieść długofalowe korzyści dla polskiego przemysłu obronnego. Lockheed Martin prowadzi obecnie rozmowy z Polską Grupą Zbrojeniową oraz firmami prywatnymi (np. WB Group) w celu włączenia ich w globalny łańcuch dostaw. Zakłady PZL Mielec, które obecnie produkują ponad 70 proc. struktury kadłuba dla samolotów F-16, są brane pod uwagę jako miejsce produkcji części do F-35.
Istnieje także szansa na utworzenie w kraju bazy MRO (Maintenance, Repair and Operations), co pozwoliłoby na serwisowanie i utrzymanie cyklu życia tych maszyn bezpośrednio w Polsce.
F-35. Prędkość i inne dane techniczne myśliwca
F-35A Lightning II to wielozadaniowy samolot bojowy 5. generacji, charakteryzujący się technologią obniżonej wykrywalności (tzw. stealth). Osiąga on maksymalną prędkość naddźwiękową rzędu 1,6 Macha, co odpowiada ok. 1960 km/h na optymalnej wysokości operacyjnej. Napędzany jest jednym silnikiem dwuprzepływowym z dopalaczem Pratt & Whitney F135, który pozwala na operowanie na pułapie sięgającym 15 tys. m (50 tys. stóp).
Konstrukcja maszyny ma długość ok. 15,7 m, rozpiętość skrzydeł wynosi 10,7 m, a jej maksymalna masa startowa przekracza 31 ton, z czego masa własna samolotu to ok. 13 ton. Promień działania w misjach bojowych (bez tankowania w powietrzu i z wewnętrznym zapasem paliwa) wynosi ok. 1200 km, natomiast całkowity zasięg dochodzi do 2800 km.
Uzbrojenie podwieszane jest przede wszystkim w dwóch wewnętrznych komorach w celu zachowania właściwości stealth, choć samolot posiada również zewnętrzne węzły podwieszeń do misji w warunkach braku silnego przeciwdziałania radioelektronicznego i obrony przeciwlotniczej wroga.
Kluczowym elementem specyfikacji technicznej polskich F-35 jest standard Block 4 wyposażony w architekturę komputerową TR-3 (Technical Refresh-3). Drastycznie zwiększa ona moc obliczeniową procesora głównego oraz pojemność pamięci operacyjnej, co pozwala na obsługę nowoczesnych systemów awioniki, nowych wyświetlaczy panoramicznych w kokpicie oraz integrację z najnowszymi typami uzbrojenia precyzyjnego.
Zapewnia to maszynie tzw. multisensoryczność oraz zaawansowaną fuzję danych, gdzie informacje z radaru AN/APG-81, sensorów optoelektronicznych DAS i systemu walki elektronicznej są automatycznie scalane w jeden spójny obraz taktyczny dla pilota.
Zobacz również:
Ile kosztuje godzina lotu F-35?
Koszty eksploatacji myśliwców 5. generacji należą do najwyższych we współczesnym lotnictwie wojskowym. Według oficjalnych raportów amerykańskiego urzędu GAO (Government Accountability Office) koszt jednej godziny lotu samolotu F-35A waha się w granicach od 34 tys. do 42 tys. dolarów. W przeliczeniu na polską walutę oznacza to wydatek rzędu 130-170 tys. zł za każdą godzinę spędzoną w powietrzu.
Ogromny wpływ na tak wysokie koszty operacyjne ma specyfika konstrukcji samolotu, a w szczególności konieczność utrzymania w pełnej sprawności powłok RAM (Radar Absorbent Material) pochłaniających fale radarowe, które wymagają rygorystycznych procedur serwisowych w hangarach o kontrolowanym mikroklimacie. Na koszt wpływa też bardzo wysokie zużycie paliwa przez F-35. Potężny silnik F135 spala średnio ok. 5600 litrów nafty lotniczej na godzinę lotu. Cena paliwa typu Jet A-1 lub wersji JP-8/F-34 o podwyższonej temperaturze zapłonu, której używa NATO, waha się w granicach 3,30-4,50 zł za litr w zakupie hurtowym. Siły zbrojne kupują paliwo bez podatku VAT oraz bez opłat akcyzowych i paliwowych.
W efekcie realizacja uroczystego przelotu trzech polskich maszyn w ramach "Powitania z Polską" nad Gdańskiem, Warszawą i Krakowem została oszacowana na koszt od 500 tys. do nawet 700 tys. zł. Program F-35 zakłada jednak sukcesywne wdrażanie cyfrowych systemów logistycznych (takich jak ODIN), które mają na celu optymalizację łańcucha dostaw części zamiennych i stopniowe obniżanie kosztu godziny lotu w miarę osiągania dojrzałości przez globalną flotę tych maszyn.
F-35 vs F-22 Raptor. Czym się różnią?
Czym różnią się samoloty F-35 Lightning II i F-22 Raptor? Mimo że oba myśliwce należą do piątej generacji i zostały zaprojektowane przez ten sam koncern Lockheed Martin, realizują one zupełnie inne zadania.
F-22 Raptor to dwusilnikowy, elitarny myśliwiec przewagi powietrznej, zaprojektowany bezkompromisowo do wywalczenia dominacji na niebie, posiadający pełną geometrię stealth z każdego kąta obserwacji (ang. all-aspect stealth) oraz zdolność do trwałego lotu ponaddźwiękowego bez użycia dopalaczy (ang. supercruise).
F-35 to z kolei maszyna jednosilnikowa i wielozadaniowa, pełniąca rolę "rozgrywającego" na polu walki. Jej profil stealth zoptymalizowano głównie pod kątem przedniej półsfery, rezygnując z części parametrów aerodynamicznych i prędkości na rzecz potężniejszych systemów fuzji sensorów, wymiany danych bojowych (MADL) oraz zaawansowanych możliwości atakowania celów naziemnych.
Czym F-35 różni się od F-16?
W stosunku do eksploatowanego dotychczas w Polsce F-16 Fighting Falcon (myśliwca 4. generacji) F-35 reprezentuje całkowity skok technologiczny. F-16 jest konstrukcją klasyczną, która przenosi całe swoje uzbrojenie oraz dodatkowe zbiorniki paliwa na zewnętrznych węzłach, co czyni go doskonale widocznym celem na ekranach radarów przeciwnika i zwiększa opór powietrza. F-35 chowa całe uzbrojenie do wewnętrznych komor, dzięki czemu jego skuteczna powierzchnia odbicia radarowego (RCS) jest porównywalna do wielkości metalowej piłki golfowej.
Dodatkowo F-16 wymaga od pilota manualnego zarządzania wieloma systemami i samodzielnego interpretowania wskazań z oddzielnych ekranów (radaru, systemu ostrzegania i zasobnika celowniczego). F-35 całkowicie zdejmuje ten ciężar z pilota dzięki fuzji sensorów. Komputer pokładowy samoczynnie zbiera dane ze wszystkich czujników, analizuje je i wyświetla pilotowi na wizjerze hełmu jeden gotowy, zintegrowany obraz sytuacji taktycznej.
Ponadto, dzięki architekturze spinającej wiele systemów, F-35 potrafi działać jako wysunięty sensor i przekazywać precyzyjne współrzędne celów do systemów obrony naziemnej (takich jak Patriot) czy okrętów wojennych, czego F-16 nie jest w stanie realizować w tak zaawansowanym stopniu.
