Ze względu na wydłużającą się średnią długość życia, na okres po menopauzie przypada dziś nawet jedna trzecia życia kobiet, a mimo to wiedza o funkcjonowaniu jajników w tym okresie pozostaje ograniczona. Dotychczas dominował pogląd, że po wyczerpaniu puli komórek jajowych narząd ten staje się praktycznie nieaktywny, nowe badania wskazują jednak, że zachodzą w nim dalsze zmiany biologiczne.
Aktywność jajników nie kończy się wraz z menopauzą
Do takich wniosków doszedł zespół badaczy kierowany przez Francescę Duncan z Northwestern University, który opisał wyniki swoich doświadczeń na łamach czasopisma "Molecular Human Reproduction". Naukowcy przeanalizowali jajniki myszy znajdujących się na różnych etapach życia, oprócz oceny budowy tkanek badacze zbadali aktywność genów odpowiedzialnych za produkcję białek, co pozwoliło sprawdzić, jakie procesy biologiczne zachodzą w narządzie po zakończeniu funkcji rozrodczych.
Zmiana funkcji zamiast biologicznej "emerytury"
Analizy potwierdziły, że wraz z wiekiem maleje liczba pęcherzyków jajnikowych i stopniowo wygasa aktywność związana z rozrodem. Nie oznaczało to jednak całkowitego zaniku pracy jajników, bo badacze zaobserwowali wyraźną zmianę aktywności genów. Zamiast procesów odpowiedzialnych za płodność, zaczęły dominować mechanizmy związane z układem odpornościowym. W tkance jajników starszych zwierząt pojawiało się również więcej komórek odpornościowych, jak limfocyty T i makrofagi.
Autorzy opisują to jako przejście od narządu pełniącego funkcje rozrodcze do tkanki o charakterze immunologicznym. Wnioski z badań na myszach wpisują się w obserwacje uzyskane wcześniej u kobiet po menopauzie. W nieopublikowanej jeszcze analizie obejmującej 28 pacjentek naukowcy wykazali, że skład białek w tkance jajników zmienia się wraz z wiekiem. Choć wyniki te wymagają jeszcze niezależnej weryfikacji, sugerują, że jajniki pozostają biologicznie aktywne jeszcze wiele lat po menopauzie.
Zdaniem autorów odkrycie to może zmienić sposób postrzegania roli jajników w późniejszym okresie życia. Jeśli kolejne badania potwierdzą, że narząd ten wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz proces starzenia, może to mieć znaczenie zarówno dla kobiet po menopauzie, jak i dla pacjentek, u których jajniki zostały usunięte chirurgicznie.
