Badacze obserwowali 394 pary matka-dziecko w ramach południowoafrykańskiego badania kohortowego. Podgrupa dzieci była poddawana badaniom MRI w kilku punktach między 3. a 24. miesiącem życia. Analizy przeprowadzono zarówno przy użyciu standardowego rezonansu magnetycznego o wysokim polu magnetycznym, jak i przenośnego urządzenia o bardzo niskim polu magnetycznym.
Różnice dotyczyły konkretnych struktur mózgu
Największą uwagę naukowców zwróciły trzy obszary: jądro skorupowe (putamen), jądro ogoniaste oraz ciało modzelowate. Struktury te uczestniczą m.in. w kontroli ruchów, przetwarzaniu informacji, regulacji emocji, funkcjach wykonawczych oraz komunikacji między obiema półkulami mózgu.
W przypadku ciała modzelowatego różnica zwiększała się wraz z wiekiem. W 12. miesiącu życia jego objętość była około 4 proc. mniejsza u dzieci matek, które miały anemię w ciąży, a w wieku 24 miesięcy różnica sięgała około 6 proc. Jądro ogoniaste było natomiast w wieku 18 miesięcy około 4 proc. mniejsze, a w wieku dwóch lat różnica wynosiła około 4,3 proc.
Co istotne, większość kobiet z anemią uczestniczących w badaniu miała łagodną postać tego zaburzenia. Wyniki wskazują więc, że różnice w budowie mózgu mogą być widoczne również wtedy, gdy anemia nie ma ciężkiego przebiegu. Jessica Ringshaw, główna autorka badania, zwróciła uwagę, że szczególnie istotny jest moment, w którym pojawiają się zaobserwowane różnice:
Uderzające jest to, jak wcześnie jesteśmy w stanie je wykryć.
Badaczka podkreśliła, że obserwowane zmiany niekoniecznie zanikają wraz z rozwojem dziecka. Wcześniejsze badania prowadzone w Republice Południowej Afryki wskazywały na podobne różnice w objętości tych samych struktur mózgu również u starszych dzieci.
Zobacz również:
Dlaczego anemia może mieć znaczenie?
Anemia w ciąży jest częstym problemem zdrowotnym. Na świecie dotyczy ponad jednej trzeciej ciężarnych, a jej najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. Szczególnie wysokie wskaźniki występują w Afryce Subsaharyjskiej i Azji Południowej. W badanej grupie wyższe ryzyko anemii odnotowano również u kobiet żyjących z HIV, co wskazuje na znaczenie nie tylko niedoborów żywieniowych, ale także chorób współistniejących i infekcji.
Autorzy podkreślają, że wyniki nie oznaczają, iż anemia u matki automatycznie prowadzi do zaburzeń poznawczych u dziecka. Badanie wykazało związek między anemią w ciąży a różnicami w budowie mózgu, ale potrzebne są kolejne, aby dokładnie określić znaczenie tych zmian dla późniejszego rozwoju dzieci. Zdaniem Ringshaw wyniki wzmacniają natomiast argument za skutecznym wykrywaniem i leczeniem anemii jeszcze przed ciążą oraz w jej trakcie.
Powinniśmy badać kobiety pod kątem anemii i niedoboru żelaza, szczególnie w czasie ciąży
Badanie ma również drugi ważny aspekt. Naukowcy sprawdzili, czy do wykrywania takich różnic można wykorzystać przenośny rezonans magnetyczny o bardzo niskim polu magnetycznym. Urządzenia tego typu są tańsze, zużywają mniej energii i wymagają znacznie mniej infrastruktury niż standardowe skanery szpitalne. Są również znacznie cichsze, co ułatwia badanie śpiących niemowląt bez konieczności stosowania sedacji.
Wyniki uzyskane za pomocą przenośnego urządzenia pozwoliły wykryć różnice związane z anemią podobne do tych obserwowanych przy wykorzystaniu tradycyjnego rezonansu o wysokim polu magnetycznym. Zdaniem badaczy może to ułatwić prowadzenie badań nad rozwojem mózgu dzieci w regionach, w których dostęp do zaawansowanej diagnostyki obrazowej jest ograniczony. Badanie opublikowano w czasopiśmie "Brain Communications".
