Spis treści:
- Zdrowe tłuszcze są neuroprotekcyjne. A co z nabiałem?
- Tłuste sery i śmietana chronią przed demencją i Alzheimerem
Zdrowe tłuszcze są neuroprotekcyjne. A co z nabiałem?
Choć był przez pewien czas kozłem ofiarnym popdietetyki, tłuszcz jest niezbędnym makroelementem w zdrowej diecie, także w kontekście zdrowia mózgu. Tworzy on osłonki mielinowe wokół aksonów, a zdrowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe (zwłaszcza EPA i DHA z grupy omega-3) mają wykazane działanie neuroprotekcyjne, przeciwzapalne i wspierające neurogenezę - zjawisko występujące na wszystkich etapach życia, o którym szerzej pisaliśmy w tym roku.
Dobre tłuszcze chronią też przed stresem oksydacyjnym, a dobry cholesterol (HDL, czyli wysokiej gęstości) stabilizuje błony komórkowe i bierze udział w tworzeniu synaps. Mózg zawiera aż 1/4 cholesterolu w organizmie, a także składa się w 60% z tłuszczu. Dieta niskotłuszczowa nie będzie więc zdrowym wyborem dla neuroprotekcji. A co z tłustymi serami takimi jak cheddar, brie lub gouda?
Zespół naukowców ze Szwecji i Chin zwrócił uwagę na brak pewności co do ewentualnego powiązania między spożyciem produktów nabiałowych nisko i wysokotłuszczowych z ryzykiem demencji. Przeprowadzili oni analizę danych, która miała na celu sprawdzenie, czy taka zależność w ogóle zachodzi.
Badacze wykorzystali dane z prospektywnego badania kohortowego, prowadzonego w Szwecji w latach 1991-1996, na lokalnych uczestnikach poddanych na początku ocenie żywieniowej. Aby znaleźć powiązania z demencją, wykonano follow-up, zestawiając je z danymi z Krajowego Rejestru Pacjentów (do 31 grudnia 2020) oraz przypadkami demencji zdiagnozowanymi do 2014 r.
Głównym celem analizy było znalezienie powiązań diety z demencją o dowolnej przyczynie, a następnie z chorobą Alzheimera (AD) i otępieniem naczyniopochodnym (VaD) na przestrzeni 25 lat. Aby oszacować współczynnik ryzyka i 95% CI, naukowcy wykorzystali model proporcjonalnego hazardu Coxa.
Tłuste sery i śmietana chronią przed demencją i Alzheimerem
W badaniu wzięło udział 27,670 uczestników w średnim wieku początkowym 58,1 lat, w tym 61% kobiet i 39% mężczyzn. Po upływie 25 lat naukowcy wykryli w tej kohorcie 3,208 zdiagnozowanych przypadków demencji (11,59% badanych). Jak wyglądała dieta tych osób?
"Spożycie ≥50 g/dz. sera wysokotłuszczowego (>20% tłuszczu) zostało powiązane ze zmniejszonym ryzykiem demencji o dowolnej przyczynie (HR 0,87; 95% CI, 0,78-0,97) oraz VaD (HR 0,71, 95% CI 0,52-0,96) w porównaniu z niższym spożyciem (<15g/dz.)" - wyjaśniają autorzy badania. Tłuste sery to np. cheddar, brie i gouda. Jednocześnie odkryli oni odwrotną zależność między spożywaniem tłustego sera a chorobą Alzheimera u osób nieposiadających genu APOE ε4.
Co z innymi produktami nabiałowymi? "W porównaniu do osób niepożywających, osoby konsumujące ≥20 g/dz. śmietany o wysokiej zawartości tłuszczu (>30% tłuszczu) miały o 16% niższe ryzyko demencji o dowolnej przyczynie" - odnotowali eksperci. "Spożycie tłustej śmietany było negatywnie związane z ryzykiem AD i VaD".
A co z produktami niskotłuszczowymi ("low-fat"), które jeszcze w czasach pierwszego z tych badań reklamowano jako "dietetyczne" czy "fit"? Nowe dane pokazały, że nie mają one wyraźnego działania ani neuroprotekcyjnego, ani neurodegeneracyjnego. "Konsumpcja chudego sera, chudej śmietany, mleka (tłustego i chudego), fermentowanego mleka (tłustego i chudego) oraz masła nie wykazała związku z demencją z dowolnej przyczyny" - wyjaśniają autorzy analizy.
Źródło: Du, Y., et al. (2025). High- and Low-Fat Dairy Consumption and Long-Term Risk of Dementia. Neurology. doi: 10.1212/wnl.0000000000214343.
