W skrócie
- Współcześni ludzie mają średnio niższą temperaturę ciała niż osoby żyjące 150 lat temu, co potwierdzają długoterminowe badania amerykańskie.
- Niemiecki lekarz Carl Wunderlich ustalił w XIX wieku normę 37 st. C na podstawie pomiarów 25 tys. osób, która przez lata była standardem medycznym.
- Obniżenie średniej temperatury ciała może wynikać z lepszych warunków życia, dostępu do medycyny oraz mniejszego wysiłku organizmu w walce z przewlekłymi infekcjami.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Przez długi czas 36,6 st. C, czy ok. 37 st.C uchodziło za niemal uniwersalny punkt odniesienia, gdy mówiliśmy o temperaturze ludzkiego ciała. Wartość ta pojawiała się w podręcznikach, poradnikach czy podczas wizyt u lekarza. Problem w tym, że współczesne badania pokazują nieco inny obraz. Okazuje się, że przeciętnie jesteśmy dziś chłodniejsi niż ludzie żyjący 150 lat temu.
Skąd wzięło się słynne 37 stopni?
Za rozpowszechnienie tej wartości odpowiada niemiecki lekarz Carl Wunderlich. W XIX wieku przeprowadził ogromne jak na tamte czasy badanie. Zmierzył temperaturę 25 tys. osób, wykonując łącznie ponad milion pomiarów. Robi wrażenie, jak na XIX wiek, prawda? Na tej podstawie uznał, że u zdrowego dorosłego człowieka wynosi ona średnio 37 st. C. Wynik przez kolejne pokolenia traktowano jako normę.
Nowsze analizy wskazują jednak, że rzeczywistość wygląda inaczej. W badaniu obejmującym około 190 tys. Amerykanów, których pomiary zbierano w latach 1862-2017, zauważono wyraźny spadek. Średnia temperatura ciała obniżyła się o około 0,59 st. C i wynosi obecnie 36,39 st. C.
Można oczywiście podejrzewać, że część różnicy wynika ze sposobu prowadzenia dawnych pomiarów. Termometry były mniej dokładne, a temperaturę mierzono pod pachą. Pacjenci musieli też pozostawać nieruchomo przez kilkanaście minut. Nie oznacza to jednak, że cała zmiana jest tylko błędem pomiarowym.
Dlaczego nasze organizmy są dziś chłodniejsze?
Tym razem naukowcy przyjrzeli się plemieniu Tsimane, żyjącemu w boliwijskiej części Amazonii. W 2000 roku średnia temperatura ciała jego przedstawicieli wynosiła około 37 st. C. Osiemnaście lat później było to już 36,5 st. C.
Jednym z możliwych wyjaśnień jest poprawa warunków życia i postęp medycyny. Dawniej ludzie znacznie częściej zmagali się z infekcjami i innymi chorobami. Organizm, walcząc z zakażeniem, uruchamia odpowiedź immunologiczną, która może podnosić temperaturę. Dziś szczepienia i leki pomagają ograniczać takie problemy.
Znaczenie może mieć również wygodniejsze życie. Ogrzewanie zimą i klimatyzacja latem sprawiają, że nasze ciało nie musi zużywać tak dużo energii na utrzymywanie odpowiedniej temperatury.
Czy 37 stopni to nadal prawidłowa temperatura?
Temperatura zdrowego człowieka może mieścić się w dość szerokim przedziale od 36,1 do 37,2 st. C. Zależy między innymi od wieku, płci, masy ciała czy choćby pory dnia.
U starszych osób temperatura jest zazwyczaj niższa, między innymi ze względu na wolniejszą przemianę materii i mniejszą aktywność fizyczną. Kobiety mają natomiast przeciętnie nieco wyższą temperaturę niż mężczyźni.
Znaczenie ma nawet godzina pomiaru. Najniższe wartości pojawiają się zwykle między 3:00 a 5:00 nad ranem, a najwyższe między 16:00 a 18:00. Dlatego pojedynczy wynik nie zawsze mówi nam tyle, ile mogłoby się wydawać. 37 stopni dalej jest zupełnie normalne, ale nie jest już tak dobrym opisem przeciętnej temperatury współczesnego człowieka.














