Kłopoty z pamięcią palaczy. Używka może tworzyć fałszywe wspomnienia

Współczesne badania nad działaniem środków psychoaktywnych wykazują, że ich wpływ na ludzki umysł jest znacznie szerszy, niż wcześniej przypuszczano. O kłopotach z pamięcią u wieloletnich użytkowników konopi wiadomo zarówno z dowodów anegdotycznych, jak i wcześniej prowadzonych badań. Choć ta roślina wykazuje spory potencjał leczniczy i jest wykorzystywana w medycynie także w Polsce, to niestety istnieją też skutki uboczne, a niektóre z nich nauka poznała dopiero niedawno.

Amerykańscy badacze przeprowadzili kontrolowany eksperyment z podwójną ślepą próbą, który objął grupę 120 regularnych użytkowników "zielonego suszu". Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do grup otrzymujących placebo oraz dawki 20 mg lub 40 mg THC podane w formie waporyzowanej. Przez kolejną godzinę poddawano ich serii testów kognitywnych sprawdzających aż 21 różnych aspektów funkcjonowania umysłu. Wyniki okazały się jednoznaczne: w większości badanych obszarów osoby pod wpływem radziły sobie znacznie gorzej niż grupa kontrolna.

"Ogólnie rzecz biorąc, cannabis wpłynął na większość testów pamięci, ze znaczącymi różnicami widocznymi w 15 na 21 testów" - czytamy w oświadczeniu Washington State University z 10 marca. To jednak nie wszystko. Naukowców zaskoczył fakt, że osoby przyjmujące substancję nie tylko nie pamiętają rzeczy, które się wydarzyły, ale również tworzą fałszywe wspomnienia. Jak to możliwe?

Analizując wyniki eksperymentu, badacze odkryli coś dziwnego. "THC nie tylko rozmywa wspomnienia - może też tworzyć nowe, [dotyczące rzeczy], które nigdy nie miały miejsca" - wyjaśniają autorzy. Tłumaczą oni, że może to mieć związek z większą podatnością na sugestię oraz błędami w identyfikacji źródła informacji wśród palaczy. Czyni to użytkowników bardziej skłonnymi do mieszania fikcji z rzeczywistością.

W trakcie testów językowych uczestnicy często twierdzili, że słyszeli konkretne słowa-klucze, mimo że nigdy ich nie wypowiedziano. Ich mózgi samodzielnie "dopisywały" brakujące elementy pasujące do kontekstu. Takie dopowiadanie działo się poza świadomością. Ponadto badane osoby miały trudności z określeniem, skąd pochodzi ich wiedza. W codziennym życiu może to utrudniać odróżnienie rzetelnych informacji od zasłyszanych plotek czy treści znalezionych w sieci.

Badanie to jest o tyle pionierskie, że wzięło pod lupę wiele różnych rodzajów pamięci. "Większość poprzednich badań przyglądała się tylko jednemu lub dwóm typom pamięci, np. przywoływaniu list słów. To badanie jest pierwszym, które kompleksowo analizuje wiele różnych systemów pamięci jednocześnie" - wyjaśnia główna autorka badania, Carrie Cuttler, prof. psychologii na WSU. Dodaje ona, że intoksykacja rzeczonym środkiem "zdaje się szeroko upośledzać większość z nich".

Eksperyment wykazał problemy z tzw. pamięcią prospektywną, czyli zdolnością do pamiętania o zadaniach, które mają zostać wykonane w przyszłości. Dotyczy to prozaicznych, ale kluczowych czynności, takich jak przyjęcie leków, przyjście na umówione spotkanie czy zrobienie zakupów w drodze do domu. Naukowcy podkreślają, że stan odurzenia niemal całkowicie destabilizuje systemy odpowiedzialne za planowanie i realizację codziennych obowiązków.

Zaburzenia pamięci odnotowano również w takich jej rodzajach, jak pamięć werbalna, pamięć wizualno-przestrzenna, pamięć źródłowa czy pamięć czasowa związana z sekwencją zdarzeń (ang. temporal order memory). Tylko niektóre rodzaje pamięci, jak ta dotycząca osobistych doświadczeń życiowych, nie wykazały tak wyraźnych deficytów.

Co ciekawe, nie zaobserwowano znaczących różnic w stopniu upośledzenia funkcji poznawczych po przyjęciu średniej i wysokiej dawki tetrahydrokannabinolu (20 i 40 mg). Sugeruje to, że nawet mniejsza ilość substancji czynnej jest wystarczająca, by znacząco zaburzyć pracę mózgu, co może utrudniać użytkownikom funkcjonowanie w społeczeństwie.

"Żyjemy w stanie, w którym użycie cannabis jest bardzo powszechne, ale wciąż jest wiele rzeczy, których nie wiemy o jego dotkliwych skutkach" - tłumaczy prof. Cuttler, odnosząc się do stanu Waszyngton, w którym używka jest legalna od 2012 roku w zastosowaniach rekreacyjnych. "Celem jest pomaganie ludziom w podejmowaniu decyzji opartych na rzetelnej wiedzy, dotyczących zagrożeń i korzyści".

Źródła:

1. Cuttler C, McLaughlin RJ. Mapping the acute effects of cannabis on multiple memory domains: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. Journal of Psychopharmacology. 2026;0(0). doi:10.1177/02698811261416079
2. Ferguson W. Cannabis intoxication disrupts many types of memory. WSU News & Media Relations (2026).