Komórki odpornościowe robią coś dziwnego, aby powstrzymać pasożyta mózgu
Naukowcy z Uniwersytetu Wirginii odkryli niezwykły mechanizm obronny mózgu, który może powstrzymać Toxoplasma gondii przed rozprzestrzenianiem się. Okazuje się bowiem, że niektóre komórki odpornościowe w mózgu decydują się na… samobójstwo, by zniszczyć pasożyta, którego przenoszą.
To już kolejne w ostatnim czasie odkrycie naukowców dotyczące toksoplazmozy, czyli pasożytniczej choroby ludzi i zwierząt spowodowanej zarażeniem Toxoplasma gondii, która jest znacznie bardziej rozpowszechniona, niż mogłoby się wydawać. Występuje praktycznie na całym świecie, bo pierwotniak ten żyje w ciałach wielu gatunków zwierząt (żywiciele pośredni), a jego żywicielem ostatecznym są koty domowe (oraz niektóre kotowate), które wraz z kałem wydalają do środowiska odporne na szkodliwe czynniki środowiska zewnętrznego oocysty.
Mogą one następnie zakażać ludzi, najczęściej przez spożycie surowego mięsa, niemytych warzyw lub kontakt z zanieczyszczoną glebą. I choć infekcja zazwyczaj nie daje objawów, u osób z obniżoną odpornością, np. chorych na HIV, nowotwory czy przyjmujących leki immunosupresyjne, może doprowadzić do ciężkiego zapalenia mózgu (a nawet śmierci). Może ono rozwinąć się w wyniku reaktywacji uśpionego zakażenia i objawia się zaburzeniami neurologicznymi, jak problemy z mową, niedowłady, drgawki, zaburzenia widzenia, a także zmiany w zachowaniu.
A przynajmniej tak sądziliśmy, bo niedawno badania opublikowane w Nature Communications podważają dotychczasowy obraz toksoplazmozy. Pokazały bowiem, że mikroskopijne cysty nie są wcale formą przetrwalnikową i nie czekają biernie na moment osłabienia aktywności, tylko prowadzą niezwykle aktywne życie. Naukowcy odkryli, że każda to swoisty ekosystem - zamiast jednego uśpionego pasożyta, wewnątrz znajdują się różne podtypy T. gondii, niektóre w stanie spoczynku, inne w fazie rozwoju, jeszcze inne gotowe do reaktywacji.
Nowe badanie przynosi na szczęście lepsze wieści, bo dotyczy naturalnej zdolności organizmu do walki z tym zagrożeniem. Naukowcy z Uniwersytetu Wirginii odkryli niezwykły mechanizm obronny mózgu, który może powstrzymać Toxoplasma gondii przed rozprzestrzenianiem się. Okazuje się bowiem, że niektóre komórki odpornościowe w mózgu, a konkretniej limfocyty T, czyli kluczowe białe krwinki układu odpornościowego odpowiadające za komórkową odpowiedź immunologiczną, zwalczanie patogenów oraz eliminację komórek nowotworowych, decydują się na… samobójstwo, by zniszczyć pasożyta, którego przenoszą.
Wiedzieliśmy, że komórki T są kluczowe w walce z Toxoplasma gondii, ale nie zdawaliśmy sobie sprawy, że same mogą się poświęcać
Caspase-8 - enzym życia i śmierci
Badacze wykazali, że kluczowym elementem samobójstwa komórek T jest enzym caspase-8. Choć wcześniej znany był on z roli w apoptozie, jego znaczenie w ochronie mózgu przed T. gondii nie było dotąd znane. tymczasem myszy pozbawione caspase-8 w CD8+ komórkach T wykazywały znacznie większe rozprzestrzenienie pasożyta w mózgu, mimo że ich układ odpornościowy wciąż był aktywny.
To może tłumaczyć, dlaczego większość infekcji przebiega bezobjawowo - mechanizm "samobójstwa" limfocytów T skutecznie eliminuje pasożyta, zanim ten zdąży rozprzestrzenić się w mózgu. I choć odkrycie dotyczyło myszy, daje naukowcom lepsze zrozumienie funkcji CD8+ komórek T i może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych terapii przeciwko toksoplazmozie.
Zrozumienie, jak układ odpornościowy walczy z Toxoplasma gondii, jest kluczowe, szczególnie dla pacjentów z osłabioną odpornością. Teraz możemy precyzyjniej celować w metody wsparcia ich ochrony
