Naukowcy odkryli w DNA, ile najdłużej może żyć człowiek i neandertalczyk

Cywilizacja, państwowość i medycyna, jakie znamy, nie istniały jeszcze kilka tysięcy lat temu. Przez setki tysięcy lat życie naszych praprzodków i ich wymarłych krewnych było skrajnie trudne i niebezpieczne.

Wysoka śmiertelność niemowląt, wyniszczające infekcje i pasożyty, na które nie znano lekarstwa, nieznajomość zasad higieny, zagrożenie ze strony drapieżników, częste niedożywienie i konieczność codziennego zdobywania pożywienia (także zimą) to tylko część "atrakcji", które "umilały" życie członkom społeczności łowiecko-zbierackich przed rewolucją neolityczną, a następnie ukształtowaniu się cywilizacji, rewolucji przemysłowej, powstaniu państw opiekuńczych i opieki medycznej.

Jeszcze w epoce kamienia średnia długość życia oscylowała w granicach 25-33 lat. Wiązało się to jednak w wysoką umieralnością niemowląt i dzieci. Możliwe, że nawet połowa populacji nie dożywała 15. roku życia. Jeśli młodemu człowiekowi udało się przekroczyć tę granicę i nabyć odporność, statystycznie mógł żyć ok. 54 lata. Bywało, że silne i odporne jednostki dożywały nawet 60-80 lat.

Dziś ludzie bez trudu dożywają 80 czy 90 lat, ale w zapisie kopalnym próżno szukać tak sędziwych neandertalczyków czy denisowian. Ta obserwacja skłoniła chińskich naukowców do sprawdzenia, kiedy właściwie wyewoluowała nasza zdolność do długowieczności. Czy nasi wymarli ok. 40 tys. lat temu krewni, którzy oddzielili się od współczesnych ludzi około 600 tys. lat temu, dysponując idealnymi warunkami, mogliby osiągnąć wiek dzisiejszych stulatków?

W znalezieniu odpowiedzi na pytanie o możliwą długowieczność wymarłych krewnych Homo sapiens pomogły tzw. zegary epigenetyczne. Narzędzia te, opierając się na analizie metylacji DNA, pozwalają precyzyjnie określić wiek biologiczny komórek oraz oszacować maksymalny potencjał życiowy danego organizmu. Zespół badaczy przeanalizował ogromną bazę danych obejmującą ponad 15 tys. próbek pochodzących od osób z różnych grup etnicznych w wieku od narodzin do 114 lat. Wykorzystując 16 różnych modeli zegarów metylacyjnych, naukowcy starali się wyznaczyć teoretyczną górną granicę ludzkiego życia.

Analiza danych sugeruje, że nasze ciało posiada zdumiewające, choć ukryte predyspozycje genetyczne. "Choć dokładność zegara spada w podeszłym wieku, większość szacunków umieszcza potencjał długości ludzkiego życia w zakresie 128-202 lat" - wyjaśniają autorzy badania. Wiemy jednak, że dzisiejsi ludzie tyle nie dożywają. Osiągnięcie tej górnej granicy wymagałoby perfekcyjnych warunków środowiskowych, których obecny świat najprawdopodobniej nie jest w stanie zapewnić.

Szacuje się, że od 1950 do 2021 roku oczekiwana długość życia człowieka wzrosła o 22,7 roku. Z drugiej strony analizy wykazują, że średnia długość życia rośnie coraz wolniej - o czym pisaliśmy wcześniej w GeekWeeku. Wygląda na to, że bez kolejnych przełomów w medycynie lub innych obszarach zbyt prędko nie dobijemy do swojego biologicznego maksimum.

Stosując te same metody wobec genomów ałtajskich neandertalczyków i denisowian, naukowcy odkryli, że ich maksymalny potencjał genetyczny był znacznie niższy niż nasz.

Wartości te były w plejstocenie niemal nieosiągalne. Codzienność tamtych społeczności wiązała się z wysoką śmiertelnością okołoporodową kobiet oraz licznymi urazami podczas polowań i infekcjami, które skutecznie uniemożliwiały dotarcie do biologicznego limitu wieku. Gdyby jednak zaoferować naszym wymarłym krewnym dzisiejsze warunki, mieliby szansę żyć dłużej. Może niekoniecznie aż o 20 lat, bo w końcu nawet człowiek rozumny nie realizuje jeszcze w pełni swojego potencjału.

Wykorzystana w tym badaniu nowatorska metoda profilowania metylacji DNA może w przyszłości posłużyć do szacowania maksymalnego wieku biologicznego także innych organizmów. Autorzy badania doszli także do wniosku, że "znacznie wydłużona żywotność jest cechą unikalną dla współczesnej linii człowieka".

Źródło: Xuming Zhou, Xiangye Liu, Pingfen Zhu et al. Epigenetic estimates reveal a species-specific extension of lifespan in modern humans. Research Square (2026). https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-8101134/v1