Odkryli "piętę achillesową" malarii. Nowa nadzieja na skuteczne leki
Malaria pozostaje jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych na świecie. Według danych globalnych w 2024 roku doprowadziła do śmierci około 610 tys. osób, z czego zdecydowana większość miała miejsce w Afryce, gdzie najbardziej narażone są małe dzieci. Nowe badania mogą jednak otworzyć drogę do opracowania skuteczniejszych metod leczenia tej choroby - badacze w końcu znaleźli słabość pasożytów z rodzaju Plasmodium.
Zespół naukowców z Uniwersytetu w Nottingham zidentyfikował kluczowy element biologii pasożyta odpowiedzialnego za malarię, chodzi o białko o nazwie ARK1. Odkrycie opublikowane w czasopiśmie naukowym Nature Communications wskazuje, że jest ono niezbędne dla procesu rozmnażania pasożytów z rodzaju Plasmodium.
Kluczowy element podziału komórek pasożyta
Malarię wywołują jednokomórkowe organizmy należące do rodzaju Plasmodium. Choć opisano ponad 150 gatunków tych pasożytów infekujących różne kręgowce, jedynie pięć z nich odpowiada za zakażenia u ludzi - mimo to ich wpływ na zdrowie publiczne pozostaje ogromny.
Pasożyty te rozmnażają się bardzo szybko zarówno w organizmie człowieka, jak i w komarach z rodzaju Anopheles, które przenoszą chorobę. Proces podziału komórkowego u tych organizmów różni się jednak znacząco od mechanizmów obserwowanych w komórkach ludzkich.
Badacze skupili się na białku ARK1, które odpowiada za organizację wrzeciona podziałowego, struktury niezbędnej do prawidłowego rozdzielenia materiału genetycznego podczas tworzenia nowych komórek pasożyta.
"Pięta achillesowa" pasożyta
W eksperymentach naukowcy wykorzystali techniki inżynierii genetycznej, aby wyłączyć gen odpowiedzialny za produkcję białka ARK1. Okazało się, że bez tego elementu pasożyty nie były w stanie prawidłowo przeprowadzić podziału komórkowego.
Brak ARK1 uniemożliwiał powstawanie wrzeciona podziałowego, co prowadziło do zaburzeń w replikacji i ostatecznie blokowało rozwój pasożytów zarówno w komórkach kręgowców, jak i w organizmach komarów. W praktyce oznaczało to zatrzymanie cyklu życia patogenu i uniemożliwienie dalszego rozprzestrzeniania choroby.
Zdaniem badaczy szczególnie obiecujący jest fakt, że mechanizmy podziału komórkowego u tych organizmów różnią się od mechanizmów obserwowanych w komórkach ludzkich, dzięki czemu potencjalne leki mogłyby działać selektywnie na pasożyta, minimalizując ryzyko uszkodzenia komórek pacjenta.
Jeśli kolejne badania potwierdzą znaczenie białka ARK1 jako celu terapeutycznego, odkrycie może w przyszłości przyczynić się do opracowania leków zdolnych skutecznie blokować rozwój jednego z najstarszych i najbardziej śmiercionośnych patogenów w historii ludzkości.
