Ostrzegają przed e-papierosami. Rośnie ryzyko nadciśnienia i innych chorób

Najnowsze wyniki badań opublikowane w czasopiśmie American Journal of Physiology - Heart and Circulatory Physiology sugerują, że osoby wapujące lub palące papierosy mają prawie o 50 proc. wyższe prawdopodobieństwo występowania podwyższonego ciśnienia krwi w porównaniu z osobami, które nie korzystają z nikotyny.

Badacze podkreślają, że analiza nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowego, bo na wyniki mogą wpływać także inne czynniki, jak styl życia czy dieta. Dane te wpisują się jednak w rosnącą liczbę publikacji sugerujących, że skutki zdrowotne e-papierosów są bardziej złożone, niż początkowo sądzono.

Jednym z powodów obaw jest sposób działania nikotyny w organizmie. Substancja ta może powodować nagły wzrost tętna i ciśnienia krwi, nawet po krótkiej ekspozycji. Z kolei niektóre składniki aerozolu, w tym dodatki smakowe i inne związki chemiczne, mogą uszkadzać śródbłonek naczyń krwionośnych - warstwę komórek odpowiedzialnych za prawidłowy przepływ krwi i zapobieganie powstawaniu zakrzepów.

Przeglądy badań wskazują także, że wśród użytkowników e-papierosów obserwuje się wyższe wskaźniki zawałów serca, szczególnie w przypadku osób, które jednocześnie wapują i palą tradycyjne papierosy.

Podobne wnioski pojawiają się w badaniach dotyczących układu oddechowego. Analiza opublikowana w 2022 roku, porównująca użytkowników e-papierosów, palaczy i osoby nieużywające nikotyny, wykazała, że wapujący mają obniżoną funkcję płuc oraz częściej skarżą się na kaszel, świszczący oddech i objawy przypominające zapalenie oskrzeli.

Kolejne badania z lat 2023-2025 powiązały korzystanie z e-papierosów ze zwiększonym oporem dróg oddechowych i zaostrzeniami astmy, a niektóre efekty zdrowotne mogą utrzymywać się dłużej niż tylko podczas samego korzystania z e-papierosów.

Szczególne obawy dotyczą rosnącej popularności e-papierosów wśród młodzieży. Światowa Organizacja Zdrowia ostrzega, że urządzenia te mogą przyczyniać się do nowej fali uzależnienia od nikotyny wśród nastolatków, którzy wcześniej nie mieli kontaktu z tytoniem.

Według badań młodzi użytkownicy e-papierosów są kilkukrotnie bardziej narażeni na późniejsze rozpoczęcie palenia tradycyjnych papierosów. W dużych badaniach ankietowych wykazano również związek między regularnym wapowaniem a częstszym występowaniem depresji, lęku czy myśli samobójczych wśród młodych osób.

Zwolennicy wapowania podkreślają, że e-papierosy mogą być pomocne dla dorosłych palaczy chcących zerwać z nałogiem. Przegląd badań z 2024 roku przygotowany przez irlandzki Health Research Board wskazuje, że urządzenia te rzeczywiście mogą zwiększać szanse na rzucenie palenia, zwłaszcza gdy są stosowane wraz z terapią behawioralną.

Problem polega jednak na tym, że wiele osób kończy na jednoczesnym wapowaniu i paleniu. W takiej sytuacji użytkownicy nadal są narażeni na najbardziej szkodliwe substancje zawarte w dymie tytoniowym. Jednocześnie klasyczne metody terapii nikotynowej, jak plastry czy gumy, mają znacznie silniejsze poparcie w wynikach wieloletnich badań klinicznych.

I chociaż dotychczas nie ma jednoznacznych dowodów, że waping powoduje nowotwory u ludzi, naukowcy podkreślają, że na takie dane jest jeszcze za wcześnie. Badania laboratoryjne pokazują natomiast, że aerozol z e-papierosów może prowadzić do uszkodzeń DNA i obumierania komórek, co przypomina wyniki wczesnych badań nad dymem tytoniowym sprzed kilku dekad. Zdaniem ekspertów kluczowe jest więc rozróżnienie - to, że e-papierosy są "mniej szkodliwe", nie znaczy wcale, że są "bezpieczne".