W skrócie
- Zjawisko sleepmaxxing oraz ortosomnia prowadzą do obsesyjnego dążenia do idealnego snu, co zamiast regeneracji wywołuje u użytkowników niepokój i dodatkowe zaburzenia snu.
- Wskaźniki jakości snu w smartwatchach to często wymysły marketingowe, gdyż urządzenia nie badają aktywności mózgu, a sztucznie generowane dane mogą wywoływać niepotrzebny lęk.
- Badania wykazały, że negatywne raporty o jakości snu z aplikacji realnie pogarszają samopoczucie użytkowników, obniżając ich nastrój oraz codzienną sprawność poznawczą.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Obsesja na punkcie idealnego snu wywołuje odwrotny efekt
Pogoń za perfekcyjnym snem, określana mianem "sleepmaxxing", powoli przeradza się w problem społeczny. Zamiast regeneracji próby optymalizacji nocnego odpoczynku za pomocą suplementów, generatorów szumu czy zaawansowanych urządzeń niejednokrotnie prowadzą do narastającego niepokoju. Lekarze w Wielkiej Brytanii alarmują, że coraz częściej obserwują u pacjentów objawy ortosomnii, czyli klinicznego utrwalenia obsesji na punkcie osiągnięcia idealnych parametrów snu. Choć stan ten nie stanowi jeszcze oficjalnej jednostki chorobowej, skłania pacjentów do przychodzenia do gabinetów z plikami danych i błędnym przekonaniem o posiadaniu zaburzeń.
Współczesne urządzenia ubieralne (ang. wearables), które pojawiły się na rynku po debiucie Fitbit Classic w 2009 r., analizują przebieg nocy i dzielą go na poszczególne fazy. Wiele z nich wylicza tzw. wskaźnik jakości snu, który zdaniem ekspertów jest czystym wymysłem marketingowym. Badacze wskazują, że w naukach medycznych nie istnieje pojęcie wskaźnika snu, a jego sztuczne generowanie przez producentów wywołuje jedynie dodatkowe stany lękowe, które w rzeczywistości prowadzą do zaburzeń snu. Presja wywoływana przez aplikacje sprawia, że próby udoskonalenia nocy przynoszą efekt odwrotny do zamierzonego.
Wokół wiarygodności pomiarów pojawia się coraz więcej kontrowersji prawnych i technologicznych. Przeciwko firmie Oura wniesiono pozew w San Francisco, zarzucając jej urządzeniom opieranie się na szacunkach sztucznej inteligencji, których trafność porównano do rzutu monetą. Przedstawiciele marki odpierają zarzuty i deklarują otwartość w kwestii metodologii pomiarowej. Eksperci przypominają przy tym, że tradycyjne mierniki ruchu stosowane w opaskach od niemal 40 lat nie potrafią zbadać prawdziwego snu, gdyż wymagałoby to bezpośredniego monitorowania aktywności mózgu.
Zobacz również:
Dane ze smartwacha mogą pogorszyć codzienne samopoczucie
Otrzymywane statystyki ze smartwatcha czy opaski fitness wpływają na stan psychiczny użytkownika w ciągu dnia niezależnie od tego, czy są prawdziwe. Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego przeprowadzili eksperyment na grupie 63 uczestników z diagnozą bezsenności, którym przekazywano losowo wygenerowane, fałszywe raporty o jakości ich wypoczynku. Badani podzieleni na dwie grupy otrzymywali rano informacje o rzekomo pozytywnym lub negatywnym przebiegu nocy, po czym badacze oceniali ich samopoczucie, koncentrację i poziom zmęczenia.
Rezultaty doświadczenia jednoznacznie wykazały siłę sugestii, jakiej ulegają użytkownicy technologii. Osoby, które otrzymały negatywny komunikat w aplikacji, zgłaszały gorsze samopoczucie, większe znużenie i spadek sprawności poznawczej, chociaż w rzeczywistości mogły przespać noc bardzo dobrze. Z kolei druga grupa wykazywała wyższy poziom energii oraz lepszy nastrój w ciągu dnia. Przekazane statystyki wpłynęły bezpośrednio na samoocenę stanu zdrowia badanych.
Zjawisko to potwierdzają relacje osób, które przez lata korzystały z zegarków sportowych i traktowały je jak wyrocznię. Wielu użytkowników przyznaje, że po zapoznaniu się z niskim wynikiem wstawało z łóżka lewą nogą - z góry zakładało trudny dzień, co wywoływało błędne koło stresu i psychicznego zmęczenia. Zależność od aplikacji osłabła dopiero w momencie, gdy pojawiły się ewidentne rozbieżności między samopoczuciem a wyliczeniami sprzętu, np. rejestrującego twardy sen w trakcie wielogodzinnej czuwania w nocy.
"Sleepmaxxing" w odstawkę. Proste nawyki pomogą zasnąć
Aparatura pomiarowa zamienia nocną regenerację w grę pełną celów i wyzwań, co może prowadzić do ciągłego napięcia i frustracji. Koncentracja na cyfrowych parametrach sprawia, że naturalny proces fizjologiczny staje wpada w sidła technologii i jest zdany na jej kaprysy. Zamiast wsłuchiwać się w sygnały wysyłane przez własny organizm, użytkownicy uzależniają swoją samoocenę od algorytmów, co paraliżuje ich zdolność do naturalnego zasypiania.
Zamiast "sleepmaxxingu" z użyciem elektronicznych gadżetów lekarze sugerują raczej powrót do podstawowych i prostych zasad higieny snu. Kluczowe znaczenie ma stworzenie odpowiednich warunków w sypialni, która powinna być chłodna, zaciemniona i cicha, przy czym nie należy dążyć do skrajności. Poranny kontakt z naturalnym światłem słonecznym pomaga z kolei w prawidłowej regulacji wewnętrznego zegara biologicznego i wspiera rytm dobowy.
Czynnikami sprzyjającymi regeneracji są również umiarkowany ruch, zbilansowane odżywianie oparte na produktach roślinnych, unikanie mocnego światła (w tym także ekranów) i nieprzejadanie się przed snem. Wiele osób twierdzi też, że medytacja mindfulness w ciągu dnia, wliczając w to proste ćwiczenia oddechowe relaksujące układ nerwowy, a także specjalne nagrania tego typu do odtwarzania w łóżku przed snem, znacząco pomagają im zasnąć i przespać noc.
Dla większości zdrowych osób jakościowy odpoczynek nie wymaga skomplikowanych zabiegów ani stałej kontroli. Porzucenie cyfrowych pomiarów na rzecz prostych nawyków pozwala skrócić czas potrzebny na zasypianie i przywraca naturalny charakter tego procesu. "To świetnie, że kładzie się większy nacisk na sen jako element dobrostanu... Ale sen po prostu nie reaguje dobrze na próby jego udoskonalania" - skomentowała dr Alanna Hare, konsultantka medycyny snu z Royal Brompton Hospital w Londynie.
