W skrócie
- Enveda Biosciences opracowało lek ENV-308, imitujący chemiczne efekty wysiłku fizycznego. Preparat pomaga w walce z otyłością, naśladując działanie naturalnego hormonu Lac-Phe.
- Pierwsza faza badań klinicznych z udziałem 88 ochotników wykazała bezpieczeństwo leku oraz brak dolegliwości układu pokarmowego, często występujących przy terapiach GLP-1.
- Preparat ma chronić masę mięśniową, przeciwdziałać efektowi jo-jo po odstawieniu zastrzyków odchudzających oraz poprawiać wrażliwość organizmu na leptynę.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Pigułka imitująca wysiłek fizyczny. Pierwsze testy na ludziach
Firma biotechnologiczna Enveda Biosciences ogłosiła obiecujące wyniki pierwszej fazy badań klinicznych nad lekiem ENV-308. To pierwsza doustna cząsteczka stworzona po to, by naśladować chemiczne efekty intensywnego treningu (wysiłku fizycznego). Preparat ma pomóc w walce z otyłością, zapobiegać nawrotowi wagi po odstawieniu popularnych zastrzyków oraz chronić masę mięśniową.
W badaniu klinicznym pierwszej fazy wzięło udział 88 zdrowych ochotników. ENV-308 okazał się wyjątkowo dobrze tolerowany w pełnym zakresie dawek. Nie odnotowano ciężkich zdarzeń niepożądanych, rezygnacji z udziału w testach ani konieczności przerwania podawania preparatu.
Co ważne, lek wykazał znakomity profil bezpieczeństwa pod kątem układu pokarmowego - dla porównania nudności i wymioty są najczęstszą przyczyną rezygnacji pacjentów z popularnych terapii GLP-1.
Zobacz również:
Tabletka nie zastąpi wszystkich korzyści z treningu
Naukowcy odkryli kandydata na lek naśladujący efekty ćwiczeń dzięki autorskiemu modelowi AI o nazwie PRISM. Sztuczna inteligencja przeszukuje biologicznie aktywne związki występujące w naturze i w ludzkim ciele. ENV-308 naśladuje działanie Lac-Phe (N-laktoilo-fenyloalaniny), hormonu uwalnianego naturalnie po intensywnym wysiłku fizycznym oraz po posiłkach.
Związek Lac-Phe został opisany w 2022 r. przez naukowców ze Stanford University jako substancja hamująca apetyt i redukująca otyłość u zwierząt. Sam hormon jest błyskawicznie metabolizowany i usuwany z organizmu, przez co nie nadaje się na tradycyjny lek. Naukowcy z Enveda zmodyfikowali go tak, aby mógł być przyjmowany raz dziennie w formie tabletki.
"Wiele korzyści z ćwiczeń można sprowadzić do przekaźników chemicznych uwalnianych w ciele. Do czasu scharakteryzowania Lac-Phe praktycznie nic z tej chemii nie było dla nas dostępne jako potencjalna droga do stworzenia skutecznego leku. ENV-308 to nasza próba zamknięcia chemii ćwiczeń w codziennej tabletce oraz zaoferowania trwałego i wygodnego rozwiązania, które synergizuje z codziennymi nawykami ludzi i wspiera ich na drodze do długotrwałego zdrowia" - przekonuje Viswa Colluru, założył i prezes Enveda.
Wiele, ale czy wszystkie? Perspektywa zastąpienia treningów tabletką brzmi jak obietnica rodem z science fiction, jednak biologia ludzkiego organizmu jest znacznie bardziej złożona. Pigułka nie wymusi na sercu i naczyniach krwionośnych pracy adaptacyjnej, nie zwiększy masy mięśniowej, nie obciąży mechanicznie kości w celu zapobiegania osteoporozie, nie usprawni ruchomości stawów ani nie zapewni pełnej neuroplastyczności wynikającej z koordynacji ruchowej.
Z tego powodu lek nie stanie się zamiennikiem sportu dla osób zdrowych, lecz raczej wsparciem dla pacjentów z otyłością, seniorów czy osób ograniczonych ruchowo, którzy nie mogą pozwolić sobie na intensywny wysiłek fizyczny.
Spadek poziomu leptyny u uczestników badania
Podczas pierwszej fazy badań oceniano również wpływ preparatu na leptynę - hormon wydzielany przez komórki tłuszczowe, który informuje mózg o zasobach energii. U osób z otyłością poziom leptyny jest stale podwyższony, co prowadzi do leptynooporności, czyli stanu, w którym mózg przestaje reagować na sygnały sytości.
W badaniach klinicznych potwierdzono, że ENV-308 obniża poziom krążącej we krwi leptyny. Największe spadki zaobserwowano u osób, które na początku badania miały najwyższe stężenie tego hormonu w odniesieniu do swojej płci. Zjawisko to sugeruje przywracanie prawidłowej wrażliwości mózgu na leptynę.
"Istnieją przekonujące dane z modeli przedklinicznych, które wskazują, że Lac-Phe bierze udział w regulacji kilku aspektów zdrowia metabolicznego, mózgowego i zapalnego. Możliwość, że ENV-308 może naśladować te efekty w codziennej tabletce doustnej u ludzi, to niezwykle ekscytujący i potencjalnie przełomowy krok naukowy" - skomentował prof. Jonathan Long ze Stanford University.
ENV-308 niweluje problem efektu jo-jo po lekach GLP-1
Szacuje się, że 1 na 8 dorosłych mieszkańców USA stosuje leki z grupy GLP-1, ale większość pacjentów przyjmujących je w celu redukcji masy ciała przerywa terapię przed upływem roku. Odstawienie leków takich jak Ozempic czy Wegovy wiąże się ze szybką utratą osiągniętych rezultatów metabolicznych i szybkim powrotem dawnej wagi, co wywołuje groźny dla zdrowia efekt jo-jo.
W badaniach na zwierzętach ENV-308 pozwalał na utrzymanie niższej wagi po zakończeniu leczenia odchudzającego bez ponownego przyrostu tkanki tłuszczowej, chroniąc jednocześnie masę mięśniową. Sugerują one także, że dodanie ENV-308 do terapii GLP-1 może zwiększyć jej skuteczność, umożliwić rzadsze przyjmowanie zastrzyków/tabletek i złagodzić skutki uboczne.
"Ostatnie przełomy w lekach na odchudzanie dostarczyły ważnych, nowych opcji dla osób żyjących z otyłością, lecz zapewnienie trwałej, długoterminowej ochrony przed chorobami kardiometabolicznymi pozostaje jedną z najbardziej palących, niezaspokojonych potrzeb w zdrowiu publicznym. Pacjenci i lekarze potrzebują terapii, które utrzymują korzyści metaboliczne w czasie. ENV-308 reprezentuje nowatorskie podejście do tego wyzwania" - ocenia prof. Naveed Sattar z University of Glasgow.
Cząsteczka może pomóc także w leczeniu innych schorzeń
Ponieważ pierwsza faza badań objęła zdrowych ochotników, nie mierzono w niej spadku masy ciała, lecz przede wszystkim bezpieczeństwo. Wpływ leku na wagę i skład ciała zostanie oceniony w nadchodzącej drugiej fazie badań klinicznych, w tym poprzez badanie zaprojektowane specjalnie dla osób odstawiających leki GLP-1.
"Rozszyfrowanie chemii wysiłku fizycznego przez pryzmat AI otwiera zupełnie nowe możliwości w odkrywaniu leków metabolicznych nowej generacji. Profil tolerancji ENV-308 zaobserwowany w pierwszej fazie badań, w połączeniu z jego wpływem na leptynę, daje mocny impuls do dalszego rozwoju leku jako nowej klasy terapii celowanej w długoterminowe zdrowie metaboliczne: przed, w trakcie i po zastosowaniu innych interwencji" - dodaje prof. Nadeem Sarwar z Enveda Biosciences.
Przedsiębiorstwo planuje także przeanalizować skuteczność cząsteczki w innych schorzeniach, w których aktywność fizyczna przynosi udokumentowane korzyści, takich jak migreny, nieswoiste zapalenia jelit czy zespół wielotorbielowatych jajników (PCOS/PMOS). Struktura chemiczna ENV-308 nie została jeszcze ujawniona.
