Szkodliwe substancje w tuszu do tatuażu. Na jakie zwrócić uwagę?
Na pytanie, czy tatuaż jest szkodliwy dla zdrowia, nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi "tak" lub "nie". Póki co nie istnieją żadne poważne badania, a tym bardziej metaanalizy, które wskazywałyby na wyraźną korelację między tatuowaniem się a chorobami. Zwyczajnie brakuje dowodów. Nie znaczy to jednak, że pod skórę można wprowadzać cokolwiek i w jakichkolwiek warunkach. Zabieg powinien być wykonywany w studio przy zachowaniu wysokich standardów higieny i sterylności, a także z wykorzystaniem atestowanych tuszów. Dziś praktycznie wszystkie szanowane studia stosują się do standardowych procedur higieniczno-sanitarnych, co minimalizuje ryzyko infekcji. Nie brakuje jednak osób, które "dziarają" w warunkach chałupniczych, bez rękawiczek i sterylizacji oraz z użyciem podejrzanych farb.
Niektóre tusze mogą zawierać śladowe ilości metali ciężkich, takich jak chrom, kobalt, nikiel czy ołów. Są one groźne dla zdrowia i mogą wywoływać reakcje alergiczne. Niektóre mogą też zawierać związki organiczne, takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i syntetyczne barwniki azotowe, stosowane do barwienia tekstyliów i tworzyw sztucznych. W warunkach długotrwałego przebywania na słońcu albo laserowego usuwania tatuażu te związki mogą się rozpadać na aminy aromatyczne, które badania powiązały z rakiem i uszkodzeniami genetycznymi. Nie ma jednak dostatecznych badań, które wskazywałyby na wyraźny związek między tatuażem a rakiem.
Co więcej, niektóre pigmenty powstały z myślą o zastosowaniach przemysłowych, np. malowaniu samochodów czy jako tusz do drukarki. Nie zawsze jest rozsądne wstrzykiwanie ich pod skórę. Dlatego tak ważne jest, by tatuażysta korzystał tylko z atestowanych tuszów. Unia Europejska ma pod tym względem rygorystyczne wymogi. Nie wszędzie na świecie są one jednak przestrzegane, więc trzeba uważać choćby na tanie tusze do tatuażu z chińskich platform zakupowych.
Reakcja alergiczna lub zapalna na tatuaż. Co mówią badania?
Nowe dane mówią także o wpływie tatuażu na układ odpornościowy. We wrześniu 2025 w journalu PNAS ukazał się artykuł, otwiera się w nowym oknie opisujący badanie, które dowodzi, iż tuż do tatuażu może wywoływać stan zapalny w węzłach chłonnych oraz zmieniać odpowiedź odpornościową na szczepienia. Dzieje się tak wtedy, gdy tusz odkłada się w węzłach chłonnych, otwiera się w nowym oknie (o czym pisaliśmy w zeszłym roku). Zespół naukowców ze Szwajcarii i Niemiec odkrył konkretny mechanizm.
"Zaobserwowaliśmy, że tusz jest zatrzymywany w komórkach fagocytujących, które ulegają śmierci komórkowej i indukują znaczącą oraz długoterminową odpowiedź zapalną z podwyższonym poziomem cytokin prozapalnych w węzłach chłonnych do 2 miesięcy po wykonaniu tatuażu" - wyjaśniają autorzy badania.
Eksperci wyjaśniają także, że organizm osób z tatuażami może zachowywać się inaczej w przypadku szczepienia, ale też w konkretnych warunkach. "Zaobserwowaliśmy, że tusz do tatuażu w miejscu wstrzyknięcia szczepionki modulował odpowiedź immunologiczną specyficzny dla szczepionki sposób, ze zmniejszoną odpowiedzią na szczepionkę przeciwko COVID-19 oraz zwiększoną odpowiedzią na szczepionkę przeciw grypie inaktywowaną promieniowaniem UV, co odzwierciedla różnice w mechanizmach działania między tymi klasami szczepionek" - dodają naukowcy.
Odpowiedź alergiczna i zapalna może szczególnie występować po iniekcji czerwonego tuszu. Badanie z 2018 roku, otwiera się w nowym oknie wykazało związek między tym pigmentem a częstszymi skutkami ubocznymi jak swędzenie, obrzęk i ziarniaki - małe guzki zapalne, które tworzą się, gdy układ odpornościowy próbuje wyizolować materiał, którego nie jest w stanie usunąć. Nie jest to jednak reguła. U większości osób czerwony tusz nie wywoła większej reakcji zapalnej niż jakikolwiek inny kolor.
"U większości ludzi tatuaże nie powodują poważnych problemów ze zdrowiem, ale nie są one wolne od ryzyka. Tatuaże wprowadzają do ciała substancje, które nie były zaprojektowane do długotrwałego przebywania w ludzkiej tkance, a niektóre z nich mogą być toksyczne w konkretnych warunkach" - podsumowuje dr Manal Mohammed, starsza wykładowczyni mikrobiologii medycznej na University of Westminster.












