Mówią, że rzeka nie przepuści burzy. Ile jest w tym prawdy?
Wiele osób jest przekonanych, że rzeki potrafią zatrzymywać burze. Meteorolodzy przyznają, że takie sytuacje rzeczywiście bywają obserwowane, ale powód nie jest tak prosty, jak mogłoby się wydawać. Kluczową rolę odgrywa nie sama woda, ale inne czynniki geograficzne.
Nie raz będąc po wschodniej stronie Wisły i obserwując burzę w oddali słyszałem opinie, że nie dojdzie do nas, bo zatrzyma ją rzeka. Czy też spotkaliście albo spotykacie się z podobnymi opiniami? Dla części osób to niemal pewnik, przekazywany z pokolenia na pokolenie. Problem w tym, że sama rzeka nie działa jak niewidzialna ściana dla chmur burzowych. Naukowcy przyznają jednak, że w tym popularnym przekonaniu kryje się pewne naukowe uzasadnienie.
Czy rzeka zatrzymuje burze? To nie woda jest najważniejsza
Burze rozwijają się wysoko nad ziemią i są napędzane przez ruchy powietrza oraz wilgoć w atmosferze. Sama rzeka jest więc zbyt mała, by fizycznie "zatrzymać" rozbudowaną chmurę burzową. Znaczenie może mieć jednak otoczenie rzeki, szczególnie doliny i pradoliny, którymi płyną duże cieki wodne.
Dr hab. Szymon Malinowski z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego zwraca uwagę, że obserwowane zjawisko częściej dotyczy lokalnych burz niż klasycznych frontów atmosferycznych.
Bardzo często chmury konwekcyjne rozwijają się nad obszarami do których przy gruncie, w dolnych warstwach atmosfery powietrze napływa z kilku stron. Takie obszary nazywamy obszarami konwergencji lub zbieżności. Napływ powietrza z otoczenia takiego obszaru ułatwia w jego obrębie ruchy wstępujące i rozwój chmur konwekcyjnych
Jak dodaje, doliny rzeczne mają charakter liniowy i wpływają na przepływ powietrza. To właśnie dlatego burze mogą rozwijać się wzdłuż rzek albo sprawiać wrażenie, jakby zatrzymywały się na ich granicy.
Doliny mogą osłabiać burzę
Podobnie uważa dr Zbigniew Piotrowski z UW. Według niego kluczowe jest ukształtowanie terenu, które zmienia kierunek przepływu powietrza przy ziemi.
- Zatem raczej nie rzeka, a związana z nią zmiana ukształtowania terenu może wpłynąć na intensywność burzy. W szczególności, może nawet taką burzę powstrzymać - tłumaczy ekspert.
W praktyce oznacza to, że doliny mogą czasem osłabić prądy wstępujące "napędzające" chmurę burzową. Efekt bywa szczególnie widoczny w szerokich pradolinach dużych rzek.
Czy jeziora wzmacniają burze?
Ciekawostką jest fakt, że duże zbiorniki wodne potrafią niekiedy wzmacniać burze. Powód jest prosty. Nad wodą często znajduje się więcej wilgoci, czyli "paliwa" dla chmur burzowych. Z tego powodu nad dużymi jeziorami lub morzem komórki burzowe mogą rozwijać się intensywniej niż nad suchym lądem.
Meteorolodzy podkreślają jednak, że nie istnieje jedna uniwersalna reguła. Każda burza zależy od wielu czynników - temperatury, wilgotności, kierunku wiatru czy lokalnego ukształtowania terenu.
No i do tego dochodzi jeszcze psychologia. Jeśli mieszkasz na jednym brzegu i widzisz burzę przechodzącą po drugiej stronie, masz wrażenie, że rzeka stanowi barierę. W rzeczywistości burza prawdopodobnie przeszłaby przez rzekę w innym miejscu, gdyby nie zmieniające się warunki termiczne lub dynamiczne w atmosferze.
Źródło: zapytajfizyka.fuw.edu.pl
Czy z tej chmury będzie padał deszcz?
