W skrócie
- Program SAFE to unijny projekt pożyczkowy o wartości do 150 mld euro, z którego Polska otrzyma 43,7 mld euro.
- Polska planuje wykorzystać środki SAFE na modernizację armii i promocję eksportu sprzętu wojskowego.
- Wśród sprzętu do eksportu wymieniono zestaw Piorun, system SAN, Gladius, Warmate oraz ciężarówki Jelcz, przy czym realizacja niektórych zamówień i eksport Borsuka oraz Kraba jest niepewna.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Co to jest program SAFE?
SAFE (Security Action for Europe) to unijny mechanizm pożyczkowy o wartości do 150 mld euro, który ma podnieść gotowość obronną państw UE. Przy okazji jego celem jest wzmocnienie europejskiego przemysłu zbrojeniowego. W ramach tego projektu Polska, po zatwierdzeniu krajowego planu przez Komisję Europejską, otrzyma 43,7 mld euro. To najwięcej spośród wszystkich członków Wspólnoty, co odpowiada niemal jednej trzeciej całej puli.
W ramach SAFE pożyczki są nisko oprocentowane, z długą karencją i wydłużonym okresem spłaty (możliwość 10 lat odroczenia i 45 lat spłaty). Sprzęt finansowany z SAFE musi zostać dostarczony do końca 2030 r., a to wymusza szybkie decyzje zakupowe i mobilizuje przemysł do zwiększania mocy produkcyjnych. Dodatkowo wydatki powinny wzmacniać europejskie łańcuchy dostaw. Co najmniej 65 proc. wartości zamówienia ma pochodzić z UE/EFTA/Ukrainy co przekłada się na limit do 35 proc. komponentów spoza tego obszaru. Dla polskich firm to korzystna konstrukcja, wiele z nich już spełnia te wymogi lub może to zrobić przy niewielkich korektach w łańcuchu dostaw.
Polski plan wydatków w ramach SAFE
Warszawa traktuje SAFE jednocześnie jako źródło szybkiego dozbrojenia i narzędzie do budowania popytu na nasz sprzęt w Europie. Z jednej strony program zasili priorytety modernizacyjne, takie jak Tarcza Wschód, obrona powietrzna i przeciwrakietowa, amunicja 155 mm, drony i rozwiązania antydronowe. Z drugiej rząd zapowiada ofensywę promocyjną polskiej oferty w krajach UE.
Jak mówi pełnomocniczka rządu ds. SAFE, Magdalena Sobkowiak‑Czarnecka, celem jest wejście z polskimi produktami do wspólnych zamówień, tak by w przetargach europejskich na stole leżały nie tylko propozycje z Francji czy Niemiec. To dlatego uruchomiono "tournee" po europejskich stolicach, by aktywnie reklamować polski sprzęt i zbierać zamówienia. Jednocześnie w najbliższych latach większość zakupów Polska chce realizować samodzielnie, wykorzystując furtkę w SAFE dla tzw. single procurement. Ten mechanizm nie spowalnia dozbrajania procedurą wspólnych przetargów. Dla Polski program to jednocześnie szybkie zakupy dla WP i promocja eksportu.
Co konkretnie możemy sprzedać w ramach SAFE?
Z punktu widzenia eksportu liczy się to, co już działa w Wojsku Polskim i co ma dowody skuteczności w warunkach bojowych. Przenośny zestaw przeciwlotniczy 'Piorun' (MESKO/PGZ) to dziś wizytówka naszego kraju. Sprawdzony na Ukrainie sprzęt jest łatwy do integracji z istniejącymi strukturami NATO, a do tego wpisujący się w pilny, paneuropejski trend wzmacniania OPL bliskiego zasięgu.
Choć większość planów eksportowych i zakupowych jest niejawna, wiadomo, że w dozbrojeniu UE liczyć się będą bezzałogowce i systemy antydronowe. Ten segment jest traktowany priorytetowo. Polskie firmy mają w nim dojrzałe produkty, jednym z nich jest system SAN do zwalczania bezzałogowców. Polska kupiła ten system za 15 mld euro, a jego zakupem zainteresowane są między innymi Estonia, Łotwa i Norwegia.
Trwają wstępne rozmowy
Wśród innych produktów, które Polska może zaoferować na europejskim rynku zbrojeniowym, są systemy rozpoznawczo-uderzeniowe Gladius, bezzałogowce obserwacyjne Warmate, czyli Fly Eye oraz amunicja krążąca. Jak podaje dziennik Rzeczpospolita, Ministerstwo Obrony Narodowej już prowadzi wstępne rozmowy w tej sprawie.
Z kolei spore zainteresowanie zakupem tysiąca ciężarówek Jelczy wyraziła Grecja. Jednak realizacja takiego zamówienia stoi pod znakiem zapytania, ponieważ obecnie polskie zakłady nie są w stanie mu sprostać. Raczej nie będziemy też eksportować wozów bojowych piechoty Borsuk oraz armatohaubic Krab. Ich producent, czyli Huta Stalowa Wola będzie się skupiała na zapewnieniu tego sprzętu Wojsku Polskiemu, a nie ma mocy przerobowych, by produkować go na eksport.
Źródło: gov.pl, rp.pl














