Tajemnice starożytnego Egipty. Przedstawienie boga Thota
Bóg Thot zajmował wyjątkowe miejsce w panteonie starożytnego Egiptu. Wiązany z mądrością i Księżycem, pełnił ważne funkcje, występował jako prawa ręka boga Ra, rządząc niebem nocą. Thot był przy tym uznawany za twórcę egipskiego pisma i kalendarza. Był patronem skrybów, uczonych oraz magii.
Egipcjanie przedstawiali go najczęściej jako mężczyznę z głową ibisa albo jako pawiana.
To nietypowe połączenie od dawna zastanawiało badaczy. Dlaczego właśnie te dwa zwierzęta stały się symbolami tak ważnej postaci z egipskich wierzeń? Naukowcy sugerują, że teraz udało im się znaleźć trop, który może łączyć oba wizerunki.
Thot, ibis czczony i pawian płaszczowy
Ibisy były obecne w starożytnym Egipcie, natomiast pawiany pojawiły się tam wyłącznie w wyniku handlu - Egipcjanie sprowadzali te zwierzęta i cenili je, o czym świadczą ich zmumifikowane szczątki, znajdowane w egipskich świątyniach i grobowcach podczas wykopalisk archeologicznych. Badacze, zwracając uwagę na znaczenie tych zwierząt i wykorzystanie ich do przedstawienia boga Thota, wpadli na pomysł sprawdzenia ich możliwego związku z Księżycem.
- Dlaczego dwa tak odmienne zwierzęta miałyby być użyte do reprezentowania bóstwa znanego z mądrości? - pytali przytaczani przez phys.org Nathaniel Dominy, antropolog z Dartmouth College, i Catherine Hobaiter, prymatolog z Uniwersytetu St Andrews, autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie "Time and Mind". - Ibisy czczone (Threskiornis aethiopicus) i pawiany płaszczowe (Papio hamadryas) różnią się pod wieloma względami, ale łączy je jedno - księżycowa barwa.
Badacze wykorzystali spektroskopię, aby obiektywnie porównać barwy zwierząt z wyglądem blasku Księżyca. Analizy wykazały, że futro pawiana i upierzenie ibisa odbijają światło w sposób najbardziej zbliżony do księżycowej poświaty. Zdaniem naukowców to właśnie ta cecha mogła sprawić, że oba zwierzęta stały się symbolami Thota. Pomysł na ten eksperyment narodził się w trakcie innego badania, w którym analizowano powiązanie egipskiego imienia Thota ze słowami oznaczającymi "coś jasnego, białego", co skojarzono z kolorem piór ibisa.
Dwie formy staroegipskiego boga. Kluczem... blask Księżyca?
Być może nowy eksperyment położy kres trwającej od dziesięcioleci debacie.
- Egiptolodzy od dawna spekulują na temat identyfikacji boga Thota z pawianem płaszczowym - powiedziała cytowana przez phys.org Salima Ikram, egiptolog z Uniwersytetu Amerykańskiego w Kairze, która nie brała udziału w badaniach.
Według niej nowe badanie "stanowi jedno z pierwszych prawdopodobnych wyjaśnień, dlaczego pawian płaszczowy jest jednym z totemicznych zwierząt Thota".
Naukowcy podkreślają, że większość naszej wiedzy o starożytnych Egipcjanach pochodzi z wykopalisk archeologicznych, natomiast tego typu badania pozwalają zajrzeć w ich sposób myślenia: "Rzadko mamy okazję zajrzeć do ich świadomości".
