Spis treści:
- Wzrost poziomu morza przyspiesza. Tak źle nie było od 4000 lat
- Które chińskie miasta nadbrzeżne mogą zatonąć?
- Szanghaj walczy z osiadaniem gruntu
Wzrost poziomu morza przyspiesza. Tak źle nie było od 4000 lat
Badacze z Uniwersytetu Rutgersa w New Jersey odkryli, że obecny wzrost poziom morza w zaburza trwającą od 4000 lat stabilność w południowo-wschodnich Chinach. W opublikowanym niedawno artykule w prestiżowym, recenzowanym "Nature" przedstawili oni nowe dane na podstawie analizy tysięcy zapisów geologicznych ze źródeł naturalnych, takich jak rafy koralowe czy lasy mangrowe (namorzyny). Formacje te są cennymi wskaźnikami, bowiem zachowują ślady dawnych poziomów mórz. Na podstawie tych danych naukowcy zrekonstruowali zmiany poziomu morza aż do 11,7 tys. lat wstecz, czyli do epoki holocenu, która rozpoczęła się po ostatniej epoce lodowcowej.
Zapisy geologiczne pokazały, że ostatnie tysiąclecia cechowała względna stabilność, która została przerwana. Ten poprzedni etap to, jak piszą autorzy, "4000 lat stabilności od około 4200 BP (ang. before present, pl. przed teraźniejszością - przyp. red.) do połowy XIX wieku, kiedy procesy regionalne zdominowały zmiany poziomu morza". Ostatni, współczesny etap cechuje zaś "przyspieszający wzrost od połowy XIX wieku". Przełomowy okazał się natomiast wiek XX.
Badanie pozwoliło ustalić, że wzrost globalnego średniego poziomu morza (GMSL), który od 1900 roku osiągnął 1,51 ± 0,16 mm rocznie, był większy niż w którymkolwiek wieku przez ostatnie 4000 lat. "Co więcej, nasze analizy wykazały, że przynajmniej 94% szybkiego osiadania miast można przypisać aktywnościom antropogenicznym, z lokalnymi tempami osiadania zwykle przekraczającymi wzrost GMSL" - tłumaczą autorzy badania. Czegoś takiego nie zaobserwowano nigdy wcześniej.
Które chińskie miasta nadbrzeżne mogą zatonąć?
Według badaczy za to gwałtowne podnoszenie się poziomu mórz i oceanów odpowiadają zmiany klimatu. Woda, absorbując ciepło, w procesie rozszerzalności cieplnej zwiększa swoją objętość, a ponadto w wyniku ocieplania się klimatu topnieją lodowce, z których woda roztopowa zasila oceany. O badaniach dowodzących przyspieszonego topnienia lodu pisaliśmy w GeekWeek wielokrotnie, w tym m.in. w marcu tego roku - na temat sytuacji w Grenlandii, której linia brzegowa uległa zmianie, gdy topniejący lód odsłonił skaliste wybrzeże.
Bezpośrednio zagraża to terenom nadmorskim wielu krajów. W Chinach najbardziej szczególnie narażone są regiony i megamiasta w południowo-wschodniej części kraju, wliczając w to Changzhou, Wuxi i Suzhou w prowincji Jiangsu, Szanghaj, a także Hangzhou, Shaoxing, Ningbo i Wenzhou w Zhejiang, Fuzhou, Xiamen w Fujian, Chaozhou, Shantou, Guangzhou, Foshan, Dongguan, Shenzhen i Zhongshan w Guangdong, Hongkong oraz Haikou i Sanya w Hainan.
Chińskim miastom zagraża nie tylko podnoszący się poziom Morza Wschodniochińskiego i Morza Południowochińskiego, ale także aktywność człowieka, wliczając w to pobór wód podziemnych, która przyspiesza proces osiadania gruntu, przez co nadmorskie regiony mogą zostać zalane szybciej. Przykładowo już w XX wieku niektóre części Szanghaju obniżyły się o ponad metr z powodu intensywnego wypompowywania wód gruntowych. Teraz, gdy podnoszą się poziomy mórz, efekt ten zachodzi jeszcze szybciej.
Szanghaj walczy z osiadaniem gruntu
Szanghaj, podobnie jak inne miasta, podejmuje środki zapobiegawcze, m.in. poprzez kontrolowanie poboru wód podziemnych i ponowne uzupełnianie podziemnych zbiorników. To przykład miasta, które spowolniło proces osiadania, przez co szybkie zatopienie już mu nie grozi. Badacze pomogli również władzom miasta ustalić tereny zalewowe, tak aby zawczasu przygotować je na podniesienie się poziomu morza. Uważają oni, że reszta świata powinna brać przykład.
"Wybrzeże południowo-wschodnich Chin, jednego z najgęściej zaludnionych obszarów świata z ponad 100 milionami mieszkańców, ma ogromne znaczenie społeczne i ekonomiczne zarówno w ujęciu lokalnym, jak i międzynarodowym. Rozumienie ewolucji poziomu morza przy chińskim wybrzeżu jest zatem kluczowe dla oceny zmienności poziomu morza, określenia wpływu człowieka na zmiany poziomu morza oraz kierowania przyszłym planowaniem infrastruktury przybrzeżnej i zarządzaniem wybrzeżem" - wyliczają autorzy badania.
Zobacz również:
Źródło: Lin, Y., Kopp, R.E., Xiong, H. et al. Modern sea-level rise breaks 4,000-year stability in southeastern China. Nature 646, 856-864 (2025). https://doi.org/10.1038/s41586-025-09600-z
***
Bądź na bieżąco i zostań jednym z 87 tys. obserwujących nasz fanpage - polub Geekweek na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!
